Θάνατος των Φιλώτα και Παρμενίωνα  -  Κατάκτηση της Βακτριανής και της Σογδιανής  -  Θάνατος του Κλείτου

Επειδή ο Παρμενίωνας ήταν ηλικιωμένος και δεν μπορούσε να αντέξει τις συχνές και μεγάλες ταλαιπωρίες, αφέθηκε στα Εκβάτανα ως αρχηγός της πόλης. Στην ιεραρχία του μακεδονικού στρατού κατείχε τη δεύτερη θέση μετά τον Αλέξανδρο. Είχε 3 γιους, όλους στρατιωτικούς. Μεγαλύτερος ήταν ο Φιλώτας· οι άλλοι δύο είχαν πεθάνει. Στο Φιλώτα είχε καταγγελθεί ότι κάποιος στρατιώτης συνωμότησε κατά του Αλεξάνδρου. Δεν το ανέφερε στον Αλέξανδρο. Όμως, ο μηνυτής το είπε και στο βασιλιά. Ο συνωμότης συνελήφθη αλλά προτού ανακριθεί αυτοκτόνησε. Ο Φιλώτας δικαιολογήθηκε στο βασιλιά ότι θεώρησε μη σπουδαία την καταγγελία, γιαυτό δεν τον ενημέρωσε. Αυτή μεν η δικαιολογία έγινε δεκτή, αλλ’ ο Φιλώτας είχε και άλλες επιβαρύνσεις, π.χ. ισχυριζόταν ότι οι μεγάλες επιτυχίες οφείλονταν κυρίως σ’ αυτόν και τον πατέρα του, είχε εκφράσει τη δυσαρέσκειά του ότι ο Αλέξανδρος τιμούσε τους Πέρσες ηγεμόνες το ίδιο με τους Μακεδόνες κτλ. Όλα αυτά τα εκμεταλλεύτηκαν ο Κρατερός και οι άλλοι αντίζηλοί του και τον παρουσίασαν στον Αλέξανδρο σαν αυτουργό της συνωμοσίας. Ο Αλέξανδρος, μην έχοντας χρόνο για διερεύνηση της καταγγελίας, διέταξε αμέσως τη σύλληψη, τη δίκη και την καταδίκη του Φιλώτα. Κι όχι μόνο αυτό, ταυτόχρονα διέταξε και το φόνο του γέροντα Παρμενίωνα. Οι πράξεις του αυτές καταδικάσθηκαν από την Ιστορία ως αταίριαστες στο ήθος και το μεγαλείο του.

Το 329 και 328 ο Αλέξανδρος κατέκτησε τη Βακτριανή και τη Σογδιανή, τις ανατολικότερες δηλ. προς βορράν της μέσης Ασίας χώρες που κατέλαβε. Αυτές οι χώρες στασίασαν κατ’ επανάληψη και ανάγκασαν το βασιλιά να στραφεί εναντίον τους και να τις τιμωρήσει. Πάντως αυτές οι κατακτήσεις δυσκόλεψαν τον Αλέξανδρο περισσότερο απ’ όλες, τόσο ένεκα του δυσπρόσιτου του εδάφους, όσο και ένεκα του σκληροτράχηλου των κατοίκων τους. Εκεί έκτισε μια νέα Αλεξάνδρεια, κοντά στον Ιαξάρτη ποταμό. Εκεί συνέλαβε και θανάτωσε το Βήσσο, το φονιά του Δαρείου, επειδή ονόμαζε τον εαυτό του βασιλιά της Ασίας.

Όπως θυμάται ο αναγνώστης, ο Κλείτος αυτός έσωσε τη ζωή του Αλεξάνδρου στη μάχη του Γρανικού. Μετά το θάνατο του Φιλώτα σ’ αυτόν ανετέθηκε η ηγεσία της μιας μοίρας των εταίρων. Σχέσεις στοργής κι ευγνωμοσύνης συνέδεαν τον Αλέξανδρο και τον Κλείτο. Ο Κλείτος, όμως, ήταν από εκείνους που αποδοκίμαζαν την πολιτική του βασιλιά για τις παραχωρήσεις του προς τους κατακτώμενους βαρβάρους, αποδεχόμενος μερικά από τα έθιμά τους. Ιδιαίτερα τον ενοχλούσε η εισαγωγή στη βασιλική αυλή της περσικής εθιμοτυπίας και οι άμετρες κολακίες που δεχόταν ο βασιλιάς και τις αποδεχόταν. Κάποτε, μάλιστα, στην πρωτεύουσα της Σογδιανής Μαράκανδα κάποιοι μεθυσμένοι κόλακες χαρακτήρισαν τα κατορθώματα του Αλεξάνδρου ανώτερα από τα έργα των Πολυδεύκη και Κάστορα, του Ηρακλή και του Φιλίππου. Ο Κλείτος εξέφρασε φανερά τη διαφωνία του. Αυτό ενόχλησε τον Αλέξανδρο που επέπληξε τον Κλείτο, ονομάζοντάς τον μάλιστα δειλό. Αυτός ο χαρακτηρισμός πείραξε τον Κλείτο κι αντέδρασε με οργή. Κατηγόρησε, μάλιστα, το βασιλιά και για τους θανάτους του Φιλώτα και του Παρμενίωνα. Ο Αλέξανδρος εξαγριώθηκε και όρμησε κατά του Κλείτου, τον χτύπησε με τη σάρισσα και τον έριξε καταγής νεκρό. Οι παριστάμενοι δεν μπόρεσαν ή δεν τόλμησαν ν’ αποτρέψουν το φονικό. Ο Αλέξανδρος μετάνιωσε αμέσως και θρήνησε το φίλο του, απαλύνοντας έτσι τη βαρύτητα της πράξης του.