Κύρου Ανάβαση  -  Κάθοδος των μυρίων

    Το 404 πέθανε ο βασιλιάς της Περσίας Δαρείος Β΄. Δε διόρισε διάδοχο. Φυσιολογικά έπρεπε να τον διαδεχθεί ο πρεσβύτερος γιος του Αρταξέρξης Β΄. Η μητέρα του, όμως, προτιμούσε και προωθούσε το νεότερο γιο της Κύρο. Τελικά κατέλαβε την αρχή ο Αρταξέρξης Β΄. Ο Κύρος, όμως, δεν παραιτήθηκε από τις βλέψεις του.

    Ο Αλκιβιάδης, μη αισθανόμενος ασφαλής στη Θράκη, κατέφυγε στη Φρυγία κοντά στο Φαρνάβαζο, στον οποίο αποκάλυψε τις προθέσεις του Κύρου και ήθελε να πάει στα Σούσα στον Αρταξέρξη για να αναμιχθεί στα περσικά πράγματα. Οι Σπαρτιάτες, όμως, τον πρόλαβαν. Ζήτησαν από το Φαρνάβαζο να τον θανατώσει. Αυτό κι έγινε. Ήταν ο θάνατος που του άξιζε.

      Ο Κύρος συνέχισε και συμπλήρωσε τις προετοιμασίες του με πλήρη μυστικότητα. Στην Ελλάδα, μετά τη λήξη του εμφύλιου σπαραγμού, υπήρχαν πολλοί «άνεργοι» και ριψοκίνδυνοι άνδρες πρόθυμοι να στρατολογηθούν. Χρήματα είχε. Προφασιζόμενος ότι θα εκστρατεύσει κατά των Πισιδών, συγκέντρωσε τα στρατεύματά του στις Σάρδεις. Από εκεί ξεκίνησε στις αρχές του 401, προχώρησε στο Ικόνιο, στις Ταρσό και Ισσό, όπου βρήκε το ναύαρχο Πυθαγόρα σταλμένο από τους Σπαρτιάτες, που αποφάσισαν να υποστηρίξουν την επιχείρηση του Κύρου. Ο ελληνικός αυτός στόλος, και άλλος αιγυπτιακός, εμπόδισαν τους σατράπες της Κιλικίας και της Συρίας ν’ αντισταθούν στον Κύρο. 700 Σπαρτιάτες, εξάλλου, υπό τον Χειρίσοφο προστέθηκαν στο στρατό του Κύρου, ο οποίος έφτασε εύκολα μέχρι τον Ευφράτη ποταμό κι αφού τον διέβη έφτασε στα Κούναξα, όπου τον περίμενε ο Αρταξέρξης, που είχε ήδη πληροφορηθεί τις προθέσεις του Κύρου κι ετοιμάστηκε κατάλληλα διαθέτοντας 1.000.000 στρατό. Έναντι αυτού του όγκου ο Κύρος είχε αντιπαρατάξει μόνο 112.500 στρατιώτες, από τους οποίους 12.900 Έλληνες. Στα Κούναξα το Σεπτέμβριο του 401 έγινε η μεγάλη σύγκρουση. Ο Κύρος φονεύθηκε. Οι Ασιάτες στρατιώτες του τράπηκαν σε φυγή. Μόνο οι Έλληνες αντιστάθηκαν και νίκησαν στο μέτωπο, όπου ήταν ταγμένοι. Παρά την αρνητική έκβαση της μάχης αρνήθηκαν να παραδώσουν τα όπλα τους και αποφάσισαν να γυρίσουν συνταγμένοι στην πατρίδα τους. Αυτή είναι η περίφημη «κάθοδος των μυρίων», την οποία περιγράφει ο ιστορικός Ξενοφών, που ήταν επικεφαλής της μονάδας και όλης της περιπετειώδους πορείας της. Η πορεία που ακολούθησαν ήταν Μεσοποταμία, Μηδία, Αρμενία, Πόντος, Θράκη. Η πορεία κράτησε 12 μήνες και αυτοί που επέστρεψαν ήταν οι μισοί από εκείνους που ξεκίνησαν.