Ο Σωκράτης

  Γεννήθηκε το 469 π.Χ. Γιος του Σωφρονίσκου και της Φαιναρέτης. Ήταν ο πρακτικότερος από τους φιλοσόφους της αρχαιότητας. Δεν ασχολήθηκε με τα μεταφυσικά ζητήματα της αρχής και της προέλευσης του κόσμου. Πίστευε ότι οι θεοί δεν επέτρεψαν στον άνθρωπο την ανεύρεση της αλήθεια γύρω από αυτά. Η μόνη άξια φιλοσοφία συνίσταται στην έρευνα, στην εκτίμηση και εξακρίβωση των κοινωνικών καθηκόντων και δικαίων. Γιαυτό δεν έπαυε να ερευνά τι είναι ευσεβές και τι ασεβές, τι καλό και τι κακό, τι δίκαιο και τι άδικο· τι σωφροσύνη, τι μανία, τι ανδρεία, τι δειλία· τι είναι πόλη, ποιος πρέπει να είναι ο πολίτης κτλ. Υπήρξε πιστός και άκαμπτος τηρητής των αρχών του. Ως άνθρωπος ήταν εγκρατέστατος και απλός· υπηρέτησε ως οπλίτης· διακινδύνευσε τη ζωή του υποστηρίζοντας τους στρατηγούς της ναυμαχίας των Αργινουσών· διακινδύνευσε και πάλι όταν μόνος αυτός από τους επίσημους Αθηναίους καταδίκαζε τα εγκλήματα των Τριάκοντα. Εντούτοις κατηγορήθηκε ότι δε σέβεται τους θεούς της πόλης και ότι εισάγει νέους θεούς. Η αλήθεια είναι ότι εκπληρούσε με ακρίβεια τα θρησκευτικά του καθήκοντα. Βέβαια έλεγε ότι άκουε μέσα του μια θεία φωνή, το δαιμόνιο, που τον προέτρεπε και τον κατεύθυνε στο τι να κάμει, αλλ’ αυτό δεν ήταν τίποτε άλλο ειμή η έμπνευση της μεγαλοφυΐας του. Κατηγορήθηκε ακόμη ότι διαφθείρει τους νέους και έφερναν ως επιχείρημα οι περιπτώσεις του Αλκιβιάδη και του Κριτία!… Τι κρυβόταν πίσω από αυτές τις κατηγορίες; Ο φθόνος των σοφιστών και η κοινή πεποίθηση ότι ο Σωκράτης δεν ήταν φίλος της απόλυτης δημοκρατίας. Ίσως, όμως, και περισσότερο από αυτά να συνέβαλε το γεγονός ότι το διαλεκτικό κι ερευνητικό του σύστημα δεν ήταν δυνατόν ν’ αφήσει άθικτα τα θεμέλια του κρατούντος θρησκεύματος. Όλα αυτά οδήγησαν στη θανατική του καταδίκη το 399 π.Χ. Ο ανυποχώρητος στις αρχές του γέροντας φιλόσοφος δέχθηκε ατάραχος και ήρεμος την καταδίκη και το θάνατο, αφήνοντας αιώνιο υπόδειγμα συνέπειας και εναρμόνισης πεποιθήσεων και ζωής, διδασκαλίας και πράξης.