ΗΓΕΜΟΝΙΑ ΤΗΣ ΣΠΑΡΤΗΣ

Η Τυραννία των Τριάκοντα

    Ο Λύσανδρος γύρισε στη Σπάρτη και έτυχε αποθεωτικής υποδοχής. Τιμήθηκε από όλη την Ελλάδα: ανδριάντες, φερώνυμες γιορτές, ύμνοι από ποιητές κ.ά.

    Όπως είδαμε, μετά την παράδοση της πόλης ο Λύσανδρος παρέδωσε την Αθήνα στην απόλυτη εξουσία 30 ανδρών. Αποστολή τους να συντάξουν νέους νόμους και νέο πολίτευμα. Αντ’ αυτού εγκατέστησαν ένα τυραννικό καθεστώς. Αρχικά επιχείρησαν να τιμωρήσουν τους πράγματι φαύλους του δημοκρατικού καθεστώτος δεν αρκέστηκαν όμως σ’ αυτό. Στη συνέχεια αποφάσισαν να θανατώσουν και όλους τους επιφανείς άνδρες της δημοκρατικής παράταξης. Και για να το πετύχουν ζήτησαν ενισχύσεις από το Λύσανδρο. Σώθηκαν μόνο όσοι κατάφεραν να δραπετεύσουν, ανάμεσά τους και ο Θρασύβουλος. Ούτε και σε αυτό αρκέστηκαν. Σειρά είχαν τώρα όλοι όσοι είχαν πλούτη κι αξιώματα σε οποιαδήποτε πολιτική μερίδα κι αν ανήκαν.

     Με όλα αυτά συμφωνούσαν και οι 30. Ένας από αυτούς ήταν και ο Θηραμένης. Σκληρότερος από όλους ήταν ο Κριτίας. Βλέποντας ο Θηραμένης να συνεχίζονται οι φόνοι και οι δημεύσεις, πρότεινε να μετέχουν στην εξουσία όλοι όσοι μπορούν με ίδια έξοδα να υπηρετήσουν στρατιωτικώς την πολιτεία. Ο Κριτίας το απέρριψε, συμφώνησε όμως να συνταχθεί κατάλογος 3.000 ανδρών, στους οποίους θα δίνονταν πολιτικά δικαιώματα.

      Όταν καταρτίστηκε ο κατάλογος, ο Κριτίας και οι δικοί του αφόπλισαν όλους τους άλλους Αθηναίους οπλίτες. Θεώρησαν ότι πλέον μπορούσαν να κάνουν ό,τι θέλουν. Σκόρπισαν τον τρόμο. Επειδή ο Θηραμένης συνέχιζε ν’ αντιδρά, γιαυτό ο Κριτίας αποφάσισε να τον «βγάλει από τη μέση». Τον διέγραψε από τον κατάλογο των 3.000 και τον καταδίκασε σε θάνατο.

      Αυτά κράτησαν ως το Δεκέμβριο του 404. Η κατάσταση είχε φτάσει στο απροχώρητο. Όπως είδαμε, πολλοί Αθηναίοι έφυγαν και σώθηκαν. Ένας από αυτούς και ο Θρασύβουλος. Αυτοί βρήκαν άσυλο στη Θήβα και στα Μέγαρα, που είχαν δυσαρεστηθεί από την αγέρωχη συμπεριφορά του Λύσανδρου και της Σπάρτης. Ο Θρασύβουλος, λοιπόν, και οι φίλοι του, έχοντας και την προστασία της Θήβας, κατέλαβαν τη Φυλή. 70 ήταν όλοι κι όλοι. Γιαυτό οι τύραννοι τους αγνόησαν. Ο Θρασύβουλος πήρε ενισχύσεις. Έτσι απέκρουσε την επίθεση που δέχτηκε. Σε λίγο κυρίευσε τον Πειραιά. Έγινε μάχη ανάμεσα στις δύο παρατάξεις. Ο Κριτίας σκοτώνεται. Οι δικοί του αποθαρρύνονται. Την επομένη πήγαν ταπεινωμένοι στο συνέδριο. Επήλθε διάσπαση στις τάξεις τους. Πολλοί απ’ αυτούς, αθώοι, επιθυμούσαν την απομάκρυνση των 30 κι επάνοδο των φυγάδων. Μετά την καθαίρεση των τυράννων διόρισαν στη θέση τους άλλους 10, έναν από κάθε φυλή. Οι συγκρούσεις στον Πειραιά συνεχίστηκαν. Οι 30 κατέφυγαν στην Ελευσίνα, όπου παρέμειναν ελπίζοντας κι επιδιώκοντας την επάνοδό τους. Ο Θρασύβουλος στον Πειραιά ενισχυόταν. Οι 30 και οι 10 σε αγαστή σύμπνοια έστειλαν πρέσβεις στη Σπάρτη ζητώντας βοήθεια. Τους έδωσαν 100 τάλαντα και έστειλαν δυνάμεις να πολιορκήσουν τον Πειραιά. Η καταστροφή θεωρούνταν βέβαιη και μεγάλη. Όμως οι Βοιωτοί και οι Κορίνθιοι διαφώνησαν με τους Σπαρτιάτες, επειδή οι Αθηναίοι δεν αθέτησαν τη συνθήκη. Αλλά και στη Σπάρτη προέκυψε διχόνοια. Γιαυτό στάλθηκε και ο Παυσανίας στην Αττική. Αυτός ήρθε σε επαφή με τους αντιπάλους των 30. Έτσι κατάφερε να επαναφέρει την ειρήνη το Σεπτέμβρη του 403. Μετά την αποχώρηση των Λακεδαιμονίων ο Θρασύβουλος επικράτησε κι αποκατέστησε τη δημοκρατία, επανακτήθηκε η Ελευσίνα και χορηγήθηκε αμνηστία, εκτός από τους 30 και τους στενούς τους συνεργάτες.

     18 μήνες κράτησε η απόλυτη ηγεμονία της Σπάρτης. Τα πρώτα πλήγματα που δέχτηκε ήταν α) η αποστασιοποίηση της Κορίνθου και της Θήβας, β) η αποκατάσταση της δημοκρατίας στην Αθήνα και γ) η σύγκρουσή της με τους Πέρσες.