Η νικίειος ειρήνη  -  Βραχύβια ανακωχή  -  Εμφάνιση του Αλκιβιάδη

   Ο θάνατος του Κλέωνα άφησε ελεύθερο το πεδίο δράσης στο συνετό Νικία. Ξεκίνησε νέα επιχείρηση ειρήνης. Πλησίασε τον επίσης φιλειρηνιστή βασιλιά της Σπάρτης Πλειστοάνακτα κι άρχισαν διαπραγματεύσεις. Κράτησαν όλο το χειμώνα. Την άνοιξη του 421 συμφώνησαν σε 50ετή ειρήνη. Αυτή η συμφωνία έμεινε στην Ιστορία ως «Νικίειος ειρήνη» και οι όροι της ήταν: 1) οι Λακεδαιμόνιοι και οι σύμμαχοί τους να παραδώσουν στην Αθήνα την Αμφίπολη και ακόμη να μείνουν αυτόνομες οι πόλεις Άργιλο, Στάγειρος, Άκανθος, Σκώλον, Όλυνθος και Σπάρτωλος, αλλά αυτές θα συνέχιζαν να πληρώνουν το φόρο που επιβλήθηκε από τον Αριστείδη. Οι Λακεδαιμόνιοι θα παρέδιδαν ακόμη στους Αθηναίους το Πάνακτο, στα όρια της Αττικής και της Βοιωτίας, και όλους τους αιχμαλώτους. 2) Οι Αθηναίοι θα απέδιδαν στους Λακεδαιμόνιους το Κορυφάσι, τα Κύθηρα, τη Μεθώνη, το Πτελεό, την Αταλάντη και όλους τους αιχμαλώτους. 3) Η Αθήνα ήταν ελεύθερη να πολιτευτεί όπως ήθελε προς τις άλλες υποτελείς της πόλεις.

    Η Συνθήκη έγινε δεκτή μόνο από την πλειοψηφία των συμμάχων πόλεων της Σπάρτης. Οι Βοιωτοί, οι Μεγαρείς, οι Κορίνθιοι και οι Ηλείοι την απέρριψαν ρητώς. Και αυτό αποτέλεσε νάρκη στα θεμέλια αυτής της συνθήκης. Οι αδυναμίες της δεν άργησαν να φανούν.

     Οι Σπαρτιάτες συναντούσαν δυσχέρειες στην εφαρμογή των όρων της «Νικιείου ειρήνης». Οι Βοιωτοί αρνούνταν να παραδώσουν το φρούριο του Πανάκτου στους Αθηναίους. Οι Σπαρτιάτες, προκειμένου να πάρουν τους αιχμαλώτους τους, αναγκάστηκαν να συνάψουν νέα συνθήκη συμμαχίας και επιμαχίας με τους Αθηναίους. Ούτε κι αυτούς, όμως, τους όρους μπορούσαν να εκπληρώσουν. Γιαυτό ούτε οι Αθηναίοι τους εκπληρούσαν. Οι Σπαρτιάτες αναγκάστηκαν να πιέζουν τους Βοιωτούς να αποδώσουν στους Αθηναίους τους αιχμαλώτους και το Πάνακτο. Οι Βοιωτοί προσποιήθηκαν ότι δέχονται, αρκεί να συνάψουν με τη Σπάρτη συνθήκη συμμαχίας και επιμαχίας, επιδιώκοντας έτσι να αποδυναμώσουν τη συνθήκη Αθηνών - Σπάρτης. Οι Σπαρτιάτες υποχώρησαν. Οι Βοιωτοί, όμως, έσπευσαν να κατεδαφίσουν το Πάνακτο. Όταν ήρθε η ώρα της παραλαβής από τους Αθηναίους των αιχμαλώτων και του φρουρίου προέκυψε εμπλοκή.

    Τότε οι Αθηναίοι πληροφορήθηκαν τη χωριστή συμμαχία Λακεδαιμονίων - Βοιωτών. Θεώρησαν ότι εμπαίχτηκαν, αφού αυτοί παρέδωσαν ήδη τους αιχμαλώτους Σπαρτιάτες. Η εκκλησία του δήμου αρνήθηκε να δεχτεί τις προτάσεις των Σπαρτιατών πρέσβεων. Σ’ αυτό συντέλεσε αποφασιστικά και ένας νέος πολιτικός άντρας, ο Αλκιβιάδης, που έμελλε να παίξει σημαντικό ρόλο στα αθηναϊκά αλλά και τα γενικότερα πράγματα.