Σπάρτη και Αθήνα. Δημήτριος ο Φαληρέας  -  Ο Αντίγονος εναντίον του Πτολεμαίου

 Παράδοξα ήταν τα πράγματα στη Σπάρτη κατά την περίοδο αυτή. Εξακολουθούσαν μεν να ισχύουν οι αρχαίοι νόμοι και το Λυκούργειο πολίτευμα, αλλά το αρχαίο σπαρτιατικό πνεύμα είχε εκλείψει. Ο αριθμός των πολιτών περιορίσθηκε σε μερικές εκατοντάδες, το δε κράτος περιλάμβανε μόνο τη Λακωνική. Μια επιχείρηση του Ακρότατου εναντίον του Αγαθοκλή στη Σικελία απέτυχε οικτρά. Η μόνη αξιόλογη αρχή ήταν των Εφόρων. Η Σπάρτη δεν είχε πλέον καμία επιρροή στα πράγματα της Πελοποννήσου.

    Και της Αθήνας, όμως, η αρχαία όψη άλλαξε. Όχι, βεβαίως , στο βαθμό που συνέβη αυτό στη Σπάρτη. Από το 318 και για 10 χρόνια την κυβέρνησε ο εκλεκτός του Κασσάνδρου Δημήτριος ο Φαληρέας. Καίτοι ταπεινής καταγωγής, έτυχε εξαιρετικής αγωγής κοντά σε επιφανείς σοφούς κι αναδείχθηκε ένας από τους λογιότερους άνδρες του αιώνα του. Στερούνταν, όμως, ανάλογης χρηστότητας στη ζωή του, όχι στους λόγους του. Δε δίσταζε να καταχράται μεγάλα ποσά από τα έσοδα της πόλης. Αυτά του εξασφάλιζαν μια πολυτελή διαβίωση. Δε δίσταζε, εντούτοις, να ψηφίζει νόμους κατά της πολυτέλειας. Κι όμως, στις μέρες του οι Αθηναίοι ευημερούσαν. Ίσως εξαιτίας της συρροής στην Αθήνα πολλών επισκεπτών κτλ. από όλη την οικουμένη. Τα διάφορα εργαστήρια δέχονταν παραγγελίες από όλο τον κόσμο. Μόνο για το Δημήτριο κατασκευάστηκαν 360 αγάλματα.

     Όταν το 312 πλησίασε ο ανιψιός του Αντιγόνου Πτολεμαίος, ο Δημήτριος δε δίστασε να συμβιβαστεί μαζί του. Κατά την ειρήνη του 311 η μακεδονική φρουρά της Μουνιχίας, όπως είδαμε, δε θίχτηκε.

   Την ίδια διαγωγή τήρησε ο Δημήτριος και το 307 όταν έφθασε στον Πειραιά ξαφνικά ο Δημήτριος του Αντιγόνου. Έσπευσε και πάλι να συνεννοηθεί με τον επιδρομέα. Εκείνος τον έστειλε στη Θήβα. Από εκεί πήγε στη Μακεδονία όπου έμεινε μέχρι το θάνατο του Κασσάνδρου. Μετά κατέφυγε στην Αίγυπτο στον Πτολεμαίο.

   Ο Δημήτριος του Αντιγόνου δε θέλησε να μπει στην πόλη προτού την ελευθερώσει. Γιαυτό πολιόρκησε τη Μουνιχία και τον Αύγουστο ή το Σεπτέμβριο του 307 την κυρίευσε, την κατέσκαψε και αιχμαλώτισε το φρούραρχο Διονύσιο.

   Μετά εισήλθε θριαμβευτικά στην Αθήνα και ανήγγειλε την επαναφορά στην πόλη του λαμπρού της αρχαίου πολιτεύματος.

   Η οριστική διανομή του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου ήταν αναπόφευκτη. Η ειρήνη του 311, παρ’ όλα όσα συνέβησαν αμέσως μετά, δεν είχε πεθάνει. Μετά τη δολοφονία όλων των άμεσων κληρονόμων του βασιλιά, το κληρονομικό δικαίωμα περιήλθε στον Κάσσανδρο. Αυτός, όμως, δε θεωρούνταν κατάλληλος να γίνει ο μόνος κληρονόμος του απέραντου κράτους. Ανέκυψε έτσι το θέμα αν θα έπρεπε να διατηρηθεί η ενότητα του κράτους με έναν ηγεμόνα ή να συμφωνηθεί μία μοιρασιά και σε κάθε μερίδιο να υπάρχει και ένας βασιλιάς. Ο μόνος από τους στρατηγούς που αξιούσε να αναλάβει ολόκληρη τη μεγάλη αυτοκρατορία ήταν ο Αντίγονος. Κανείς, όμως, από τους τρεις άλλους ισχυρούς (Πτολεμαίο, Σέλευκο, Λυσίμαχο) δε δεχόταν κάτι τέτοιο. Ιδιαίτερα δε ο Πτολεμαίος. Γιαυτό ετοιμάσθηκε για πόλεμο. Συνάθροισε αρκετές δυνάμεις στην Κύπρο.