Στάσεις στην Ασία  -  Ο "Λαμιακός πόλεμος"

  Μόλις μαθεύτηκε ο θάνατος του Αλεξάνδρου, οι στρατιωτικές αποικίες των βορειοανατολικότερων σατραπειών αποστάτησαν. Οι περισσότεροι άνδρες αυτών των μονάδων ήταν Έλληνες, ανέρχονταν δε σε 20.000 πεζούς και 3.000 ιππείς. Έχοντας αρχηγό τον Αινιάνα Φίλωνα, ξεκίνησαν για την πατρίδα. Ο Περδίκκας για ν’ αντιμετωπίσει την κατάσταση όρισε στρατηγό το σατράπη της Μηδίας Πείθωνα με εντολή να καταστείλει την ανταρσία, να φονεύσει όλους τους στασιαστές και να μοιράσει τα λάφυρα στους άντρες του. Το πέτυχε με δόλο και απάτη. Μετά από αυτό επέστρεψε το 323 στη Βαβυλώνα.

   Ταυτόχρονα στην Ελλάδα (κυρίως από τους Αιτωλούς και τους Αθηναίους) εξερράγη μεγάλη εξέγερση κατά της μακεδονικής κυριαρχίας. Πρωτοστατούσαν οι δημαγωγοί και η αντιμακεδονική μερίδα. Ο Δημοσθένης απουσίαζε. Μάταια ο συνετός Φωκίωνας προσπάθησε να κατευνάσει την αντιμακεδονική έξαψη, καλώντας τους να μη βιάζονται, γιατί «ο Αλέξανδρος και αύριο νεκρός θα είναι…»! Το κίνημα αυτό προετοιμάστηκε στην Αθήνα. Ο σατράπης της Βαβυλώνας Άρπαλος είχε καταφύγει στην Αθήνα ζητώντας άσυλο, προσφέροντας χρήματα για να οργανωθεί κίνημα κατά του βασιλιά. Αρκετοί δέχτηκαν τις προτάσεις του. Ο Φωκίωνας, όμως, και ο Δημοσθένης αντιστάθηκαν. Ο Αντίπατρος ζήτησε την παράδοση του φυγάδα. Ο Δημοσθένης διαφώνησε. Αυτό κατέληξε σε συκοφάντησή του, καταδίκη και δραπέτευσή του στην Τροιζήνα. Γι’ αυτό απουσίαζε.

   Της αντιμακεδονικής μερίδας ηγούνταν ο Υπερείδης και ο στρατηγός Λεωσθένης, ενώ της αντίθετης ο Φωκίωνας.

   Η εκκλησία του δήμου εξέδωσε ψήφισμα υπέρ διεξαγωγής πολέμου. Στρατηγός ορίστηκε ο Λεωσθένης.

   Ο Λεωσθένης με τα χρήματα του Αρπάλου συγκρότησε αξιόλογη δύναμη, ανάμεσά της και 8.000 μισθοφόροι. Πήγαν μαζί του οι Αιτωλοί και αρκετοί άλλοι Έλληνες, αλλά και πολλοί απείχαν.

   Κατέλαβε τις Θερμοπύλες. Αντίπαλό του θα είχε τον Αντίπατρο με 13.000 πεζούς και 600 ιππείς. Στη μάχη που συνάφθηκε στα τέλη του καλοκαιριού νικήθηκαν οι Μακεδόνες κι ο Αντίπατρος αναγκάστηκε να καταφύγει μέσα στην οχυρωμένη Λαμία. Πολιορκήθηκε από το Λεωσθένη, ο οποίος όμως κατά την πολιορκία τραυματίστηκε στο κεφάλι και πέθανε. Αυτό αποτέλεσε βαρύ πλήγμα για τους Αθηναίους, που επιδεινώθηκε από την εγκατάλειψή τους από τους Αιτωλούς και άλλους μαχητές. Ο μόνος άξιος να διαδεχθεί το Λεωσθένη ήταν ο Φωκίωνας, αλλ’ αυτός το απέφυγε. Έτσι, στρατηγός αναδείχτηκε ο Αντίφιλος, άνδρας κατώτερος των περιστάσεων.

   Ο Αντίπατρος ζήτησε από παντού βοήθεια. Ο μόνος, όμως, που ήταν διαθέσιμος και προθυμοποιήθηκε να βοηθήσει ήταν ο ηγεμόνας της κατ’ Ελλήσποντον Φρυγίας Λεοννάτος. Αυτός έτρεξε να τον βοηθήσει έχοντας 20.000 πεζούς και 2.000 ιππείς. Έφθασε στη Θεσσαλία το Φεβρουάριο του 322. Ο Αντίφιλος αναγκάστηκε να λύσει αμέσως την πολιορκία της Λαμίας για ν’ αντιμετωπίσει το Λεοννάτο προτού ενσωματωθεί με τον Αντίπατρο. Στο μεταξύ οι Θεσσαλοί είχαν προσχωρήσει στην παράταξη των Αθηναίων. Σε ιππομαχία που συνάφθηκε υποχώρησαν οι Μακεδόνες και φονεύθηκε ο Λεοννάτος. Το πεζικό, όμως, των Μακεδόνων είχε μείνει άθικτο. Ο Αντίπατρος που βγήκε από τη Λαμία ενώθηκε μαζί του και κατέλαβε κάποια οχυρά υψώματα όπου περίμενε τον Κρατερό.

   Στο μεταξύ οι Αθηναίοι γνώρισαν επανειλημμένες ήττες στη θάλασσα. Οι Μακεδόνες είχαν συγκροτήσει ισχυρό στόλο από 240 πλοία υπό τον Κλείτο, ενώ ο αθηναϊκός στόλος αποτελούνταν από 170 πλοία και είχε αρχηγό τον Ηετίωνα. Χάρη στην παρέμβαση του Φωκίωνα σώθηκε η Αττική από κατάληψη.

   Στις αρχές καλοκαιριού του 322 έφθασε στη Θεσσαλία ο Κρατερός με αρκετές δυνάμεις. Τώρα πλέον ο Αντίπατρος βρέθηκε σε θέση ισχύος, έχοντας στη διάθεσή του 40.000 πεζούς, 5.000 ιππείς και 3.000 τοξότες. Σε μάχη που συνάφθηκε στην Κραννώνα της Θεσσαλίας ο Αντίφιλος νικήθηκε, οι σύμμαχοι διαλύθηκαν και οι πόλεις καταστράφηκαν. Οι περισσότερες ελληνικές πόλεις –εκτός από τους Αθηναίους και τους Αιτωλούς– επιδίωξαν και υπέγραψαν συνθήκη ειρήνης με τους Μακεδόνες. Οι Αθηναίοι επέστρεψαν στην Αθήνα. Ο Αντίπατρος εισήλθε εύκολα στη Βοιωτία και κατέλαβε την Καδμεία.

   Στην Αθήνα επικράτησε σκυθρωπότητα κι ανησυχία. Οι ηγέτες της αντιμακεδονικής παράταξης (Δημοσθένης, Υπερείδης, Ευκράτης κ.ά.) έσπευσαν να φύγουν από την πόλη. Επικράτησαν οι φιλομακεδόνες, οι οποίοι έστειλαν πρέσβεις στον Αντίπατρο, ανάμεσα στους οποίους και οι Δημάδης και Φωκίωνας.

   Πρώτο αίτημα του Φωκίωνα ήταν να μην κατέβει στην Αττική ο μακεδονικός στρατός, αλλά να μείνει στη Βοιωτία όπου θα υπογραφεί και η συνθήκη ειρήνης. Ο Κρατερός, με παρότρυνση του Αντίπατρου, το δέχθηκε. Απαίτησε, όμως, να τεθούν οι Αθηναίοι στη διάθεσή του. Το αίτημα μεταβιβάσθηκε στην Αθήνα. Γίνονται νέες διαπραγματεύσεις. Οι νικητές επιβάλλουν τους όρους τους: παράδοση των ηγετών της αντιμακεδονικής παράταξης, εγκατάσταση μακεδονικής φρουράς στη Μουνιχία, μεταβολή του πολιτεύματος σε τιμοκρατικό, καταβολή των εξόδων του πολέμου και χρηματική ποινή για αποστασία από τη συμμαχία, απόσπαση των νησιών Λήμνος, Ίμβρος, Σκύρος και ο Ωρωπός. Για τη Σάμο θ’ αποφάσιζε ο βασιλιάς.

  Το Σεπτέμβρη του 322 καταλήφθηκε η Μουνιχία και ταυτόχρονα άλλαξε το πολίτευμα. Ο Περδίκκας αποφάσισε η Σάμος ν’ αποδοθεί στους κατοίκους της. Οι φυγάδες ηγέτες της αντιμακεδονικής μερίδας καταδικάστηκαν ερήμην σε θάνατο. Ο Αντίπατρος εισήλθε θριαμβευτικά στην Πελοπόννησο. Άλλαξε παντού τα πολιτεύματα.

Αυτός ήταν κι έτσι έληξε ο λεγόμενος «Λαμιακός πόλεμος»