IV. H ANABIΩΣΗ ΤΟΥ «ΜΑΚΕΔΩΝΙΚΟΥ» (1941-1950)

1. Τα γενεσιουργά αίτια

      Παλιές και επίμονες οι βλέψεις της Βουλγαρίας (κυρίως) σε εδάφη της βόρειας Ελλάδας (Μακεδονία και Δ. Θράκη). Είδαμε ότι και πώς έχασε το «Μακεδονικό Αγώνα» (1904-08). Επιχείρησε κατ’ επανάληψη και με πολλούς τρόπους να πετύχει το σκοπό της: ν’ αποκτήσει έξοδο στο Αιγαίο. Κατά την περίοδο 1913-1919 ηττήθηκε δυο φορές, στο Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο και στον Α΄ Παγόσμιο Πόλεμο. Απέτυχε και στα πεδία των μαχών και στις συμμαχικές της επιλογές. Από αυτές τις περιπέτειες δε βγήκε μόνο ηττημένη, αλλά και οικονομικά εξουθενωμένη και ηθικά καταρρακωμένη. Δεν εννοοούσε, όμως, ν’αποβάλει το μεγάλο της πόθο. Υπήρχαν και δυνάμεις που τον τροφοδοτούσαν. Ο ερχομός στη Βουλγαρία δεκάδων χιλιάδων προσφύγων από τα μακεδονικά και θρακικά εδάφη που περιήλθαν στην Ελλάδα και στη Σερβία/Γιουγκοσλαβία εξέθρεψε κι ανατροφοτούσε συνεχώς τον ακραίο αλυτρωτικό βουλγαρικό σωβινισμό κι επεκτατισμό. Αυτό το γενικευμένο λαϊκό ρεύμα επηρέαζε βαθύτατα και όλες σχεδόν τις βουλγαρικές κυβερνήσεις και αποτελούσε ρυθμιστικό παράγοντα τόσο στις σχέσεις τους με τους γείτονες όσο και στις συμμαχικές τους επιλογές (Γερμανία, Αυστρία, Τουρκία). Κορύφωση αυτών ήταν η προσχώρησή της Βουλγαρίας στον Άξονα με ανταλλάγματα τη Δ. Θράκη, την Αν. Μακεδονία, το μεγαλύτερο τμήμα της γιουγκοσλαβικής Μακεδονίας, τμήματα του Κοσσυφοπεδίου και της ΝΑ Σερβίας.

      Σε ένα άλλο ταμπλώ που έπαιξε τις επιδιώξεις της η πολιτική ηγεσία της Βουλγαρίας ήταν η ΕΣΣΔ. Ο Στάλιν θεωρούσε ευνοϊκές τις συνθήκες εξαγωγής της προλεταριακής επανάστασης στη ΝΑ Ευρώπη. Μέσω της Κομιντέρν προσπαθούσε την περίοδο του Μεσοπολέμου να διασπάσει την ενότητα των εθνικών κρατών της περιοχής και τη δημιουργία νέων κρατικών οντοτήτων που θ’ αποτελούσαν μια Βαλκανική Κομουνιστική Ομοσπανδία (ΒΚΟ).

     Στα πλαίσια αυτά η Κομιντέρν αποδεχόταν και το βουλγαρικό αίτημα για τη δημιουργία ανεξάρτητω κρατών στη Μακεδονία και στη Θράκη, τα οποία στην ουσία θα λειτουργούσαν ως βουλγαρικά ομόσπονδα κρατίδια. Άρα αυτή η λύση ικανοποιούσε εν πολλοίς τις βουλγαρικές επιδιώξεις. Στην Κομιντέρν και στη ΒΚΟ μιλούσαν για «μακεδονικό» και «θρακικό» λαό. Οι Βούλγαροι κομουνιστές Δημητρώφ και Κολάκωφ θεωρούσαν τους σλαβόφωνους πληθυσμούς Βουλγάρους.

      Αυτή η πολιτική της Κομιντέρν επιβλήθηκε σε όλα τα ΚΚ των Βαλκανίων. Παρά τις αρχικές αντιρρήσεις του και τις αντιδράσεις στελεχών του, και το ΚΚΕ προσχώρησε σε αυτή τη «γραμμή». Αυτό υιοθέτησε τον όρο «Σλαβομακεδόνες» για τους σλαβόφωνους, για να τους διαφοροποιήσει από τους Έλληνες Μακεδόνες. Εξαιτίας αυτής της πολιτικής του, το ΚΚΕ υπέστη διωγμούς από τις κυβερνήσεις του Μεσοπολέμου (Παγκάλου, Βενιζέλου και Μεταξά).

     Το 1935 η Κομιντέρν, υπό το φάσμα της φασιστικο-ναζιστικής απειλής, έβαλε στο ψυγείο την πολιτική της διάσπασης των αστικών κρατών. Διεκδικούσε πλέον αυτονομία των μειονοτήτων. Το ΚΚΕ προσχώρησε αμέσως στη νέα πολιτική. Εντούτοις το 6^ο Συνέδριό του (Δεκ. 1935) διακήρυξε ότι το Μακεδονικό υφίσταται και θα διευθετηθεί «μετά τη νίκη της σοβιετικής εξουσίας στα Βαλκάνια». Μια πολιτική εκκρεμούς, δηλ.