Φορολογικές καταπιέσεις

     Ένα από τα όπλα των κατακτητών στην προσπάθειά τους να προσεταιριστούν τους Βυζαντινούς πολίτες της Ασίας και στη συνέχεια και της Ευρώπης ήταν οι υποσχέσεις τους να τους απαλλάξουν/ελαφρύνουν από τα υπέρογκα φορολογικά βάρη που τους επέβαλλαν οι Βυζαντινοί αυτοκράτορες. Αυτό τηρήθηκε και κατά τους πρώτους αιώνες της κυριαρχίας τους. Στη συνέχεια, όμως, τα φορολογικά βάρη που τους επέβαλλαν ήταν εξουθενωτικά.

   Οι φόροι θα μπορούσαν να χωριστούν σε δυο μεγάλες κατηγορίες: σε τακτικούς και σε έκτακτους. Τους τακτικούς τους καθόριζε το Κοράνι, και ήταν το χαράτσι και ο κεφαλικός φόρος.

     Σε κεφαλικό φόρο υποβαλλόταν κάθε μη ανάπηρος άντρας. Είχε δε, ανάλογα με το επάγγελμα που ασκούσε ο υπόχρεος -άρα και την επαγγελματική τάξη που ανήκε-, τρεις βαθμίδες. Αρχικά το φόρο εισέπρατταν οι τοπικές κι εκκλησιαστικές αρχές και ήταν ανάλογος του αριθμού των κατοίκων της κοινότητας. Στη συνέχεια, όμως, αυτή η αρμοδιότητα ανατέθηκε σε εισπρακτικά όργανα και δε λαμβανόταν υπόψη η τυχόν μείωση του αριθμού των κατοίκων.

    Το χαράτσι είχε δύο σκέλη: φόρος επί της γεωργικής παραγωγής ή άλλης προσόδου και φόρος επί της γαιοκτησίας. Ο πρώτος υπολογιζόταν με βάση τα κτηματολόγια του κράτους κι ανάλογα με την περιοχή και τη γονιμότητα του εδάφους. Οι βιοτέχνες ή άλλοι επαγγελματίες φορολογούνταν με βάση τα έσοδά τους. Σε φόρο γαιοκτησίας υποχρεώνονταν οι χριστιανοί που είχαν τίτλο κυριότητας ή γαιοχρησίας και ήταν ανάλογος με την έκταση και την ποιότητα των χωραφιών. Οι ακτήμονες χωρικοί πλήρωναν ετησίως 25 άστρα.

     Οι έκτακτοι φόροι επιβάλλονταν αυθαίρετα με σουλτανικό διάταγμα. Αυτοί ήταν είτε φόροι (σουλτανικοί) είτε διάφορες αγγαρείες που επιβάλλονταν από τα κατά τόπους διοικητικά όργανα για τις ανάγκες τους (συντήρηση δρόμων και γεφυριών, επισκευή οχυρωματικών έργων, στρατιωτικές ανάγκες κτλ.).