Η τακτική των Τούρκων επί των Ελλήνων

   Οι Τούρκοι ξεκίνησαν από τα βάθη της Ανατολής ως τυχοδιωκτικές νομάδες που ήρθαν σε επαφή με το ισλάμ και συνεχώς πληθύνονταν, κατακτώντας συνεχώς ισλαμικές και χριστιανικές βυζαντινές περιοχές. Αυτή η διαδικασία μέχρι την ΄Αλωση της Κων/πολης κράτησε 7 περίπου αιώνες. Στο διάστημα αυτό ο τουρκικός ισλαμισμός δεν έμεινε στην πρωταρχική άκαμπτη και αδυσώπητη μορφή του. Επηρεάστηκε από τις ποικίλες αλλαγές που επήλθαν φυσιολογικά στην κοινωνική, οικονομική και παιδευτική πραγματικότητα, αλλά και από την προσωπική αλλοίωση των ηγετών του λόγω της ευμάρειας που απολάμβαναν και των απαιτήσεων της εξουσίας που ασκούσαν. Αυτές οι επιρροές προέρχονταν φυσικά και από όσα συναντούσαν και στις βυζαντινές περιοχές που καταλάμβαναν. ΄Ετσι:

   α) Οι Τούρκοι διατήρησαν εν πολλοίς το βυζαντινό φορολογικό σύστημα που βρήκαν, το οποίο φυσικά καθ’ οδόν εμπλούτισαν με πολλά νέα, δικά τους, στοιχεία.

   β) Μετά την ΄Αλωση ναι μεν οι σουλτάνοι άρχισαν ν’ αποστασιοποιούνται από τους φανατικούς μουσουλμάνους, αλλ’ οι τελευταίοι δεν εξέλιπαν, ιδίως στην περιφέρεια.

   γ) Παρ’ όλ’ αυτά οι σουλτάνοι δεν αποκήρυξαν τον βίαιο εξισλαμισμό. Κάθε άλλο μάλιστα: τον εφάρμοσαν με σκληρότητα, ιδίως στη μορφή του παιδομαζώματος.

     δ) Αντίθετο δείγμα -του ανεκτικού ισλαμισμού- έχουμε με την παραχώρηση σημαντικών προνομίων στη Μεγάλη του Χριστού Εκκλησία, χάρη στα οποία επιβίωσε η Ορθοδοξία και εν πολλοίς το υπόδουλο ΄Έθνος. Αυτή η χειρονομία έχει βέβαια τα πολιτικά της κίνητρα και τις σκοπιμότητες και δεν ήταν τόσο δείγμα μεγαλοψυχίας.

    Η χορήγηση των όποιων προνομίων ήταν μια μονόπλευρη πράξη του κατακτητή. Γιαυτό, όπως είδαμε, ήταν και ελευθέρως ανακλητή με προφάσεις που θα μπορούσαν εύκολα να βρεθούν ή εξαιτίας πραγματικών, αναπόφευκτων, λόγων.

    Η με την πάροδο των χρόνων εδραίωση κι επέκταση της τουρκικής εξουσίας αύξησε την αυτοπεποίθηση των σουλτάνων και τους έκαμε περισσότερο στυγνούς. Το χάσμα ανάμεσα στον κατακτητή και στους σκλάβους διευρυνόταν. Οι πράξεις αγριότητας κι απανθρωπίας πληθύνονταν. Αυτή η αλλαγή είχε και τον ευεργετικό της αντίκτυπο: περιορίστηκαν οι επιμιξίες χριστιανών και μουσουλμάνων. Η κατάσταση επιδεινώθηκε περισσότερο μετά το θάνατο του σουλτάνου Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς (1556) λόγω της διοικητικής αποδιοργάνωσης που επικράτησε σταδιακά στο οθωμανικό κράτος με αποτέλεσμα τη σήψη και την έξαρση της αυθαιρεσία των ανεξέλεγκτων περιφερειακών, κυρίως, οργάνων.