Η ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΗ ΚΑΤΟΧΗ

1. Η επιδίωξη αιώνων «δικαιώνεται»! - Η βουλγαρική πολιτική και πολιτεία στα κατεχόμενα. Όργιο εκβουλγαρισμού

      1. Η Μακεδονία υπήρξε για τους Βουλγάρους ο μεγάλος τους καημός πάνω από 1000 χρόνια. Σχεδόν από τότε που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή. Πολλές φορές την κατέλαβαν στα χρόνια του Βυζαντίου, εκμεταλλευόμενοι την ανικανότητα αυτοκρατόρων της ή τις πολεμικές τους περιπέτειες με άλλους ανατολίτες, κυρίως, επίδοξους κατακτητές της υπέρλαμπρης αυτοκρατορίας. Δοκίμασαν, όμως, πολύ συχνά και τη γενναιότητα των Βυζαντινών πολεμιστών ή την παραδειγματική εκδικητικότητα αυτοκρατόρων.

Υπήρξαν και μακρές περίοδοι καλής γειτονίας, κυρίως μετά από οδυνηρές ήττες τους. Ώσπου ήρθε και για κείνους ο βαρύς χειμώνας της Τουρκοκρατίας κι έβαλε στο γύψο τους ασίγαστους επεκτατικούς προς το Αιγαίο πόθους τους.

    Μόλις κόπασε ο οθωμανικός χειμώνας, αναβίωσαν και οι επιδιώξεις τους. Το προοίμιο έγινε με τους μανιώδεις κομιτατζήδες του Μακεδονικού Αγώνα. Απέτυχαν. Δεύτερη, σοβαρότερη, απόπειρα να στεφανωθούν την πολύφερνη νύφη κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους. Περισσότερο διπλωματικά αυτή τη φορά. Και πάλι απέτυχαν. Ήρθε ο Α΄ Παγκ. Πόλεμος κι αναπτέρωσε τις ελπίδες τους. Για να τις πραγματοποιήσουν εντάχθηκαν φανατικά στο γερμανικό στρατόπεδο, πιστεύοντας ότι θα είναι ο τελικός θριαμβευτής και θα τους αντάμειβε με τη Θεσ/νίκη και τα μακεδονικο-θρακικά παράλια. Ατύχησαν και σε αυτή την επιλογή τους.

     Οδυνηρές οι αποτυχίες τους αλλά το λάφυρο δεν άφηνε το όνειρο να σβήσει. Κι ήρθε η ευκαιρία που περίμεναν. Οι παλιές φιλίες Γερμανίας – Βουλγαρίας αναβίωσαν εύκολα και βρέθηκαν και πάλι στο ίδιο εμπόλεμο στρατόπεδο, με ανταλλάγματα, φυσικά, της πρώτης προς τη δεύτερη.

      Μολονότι Ελλάδα και Βουλγαρία δεν ήταν εμπόλεμες χώρες, η δεύτερη στις 20/4/41 εισέβαλε στην Ελλάδα και ως τις 20/5 εύκολα κατέλαβε την Αν. Μακεδονία και τη Δυτ. Θράκη που της είχε υποσχεθεί η Γερμανία. Στις 23/4 διακόπηκαν οι ελληνοβουλγαρικές διπλωματικές σχέσεις. Στις 11/6 η εξόριστη ελλην. κυβέρνηση κήρυξε τον πόλεμο στη Βουλγαρία. Αρχικά η παραχωρηθείσα στους Βουλγάρους περιοχή εκτεινόταν από το Στρυμόνα (δυτικά) ως τη γραμμή Αλεξανδρούπολη – Σβίλεγκραντ (ανατολικά). Το καλοκαίρι, όμως, του 1943 επετράπη στους Βουλγάρους να επεκτείνουν τα δυτικά τους σύνορα ως τον Αξιό και να καταλάβουν τη Χαλκιδική, εκτός από τη Θεσ/νίκη και 20 μίλια έξω από αυτή. Αυτή η επέκταση ολοκληρώθηκε στις 25/7/43. Αυτά τα εδάφη αποτέλεσαν τη «βουλγαρική ζώνη» κατοχής. Και είχε την «τύχη» να γνωρίσει στην κορύφωσή της την απωθημένη για αιώνες βουλγαρική βαρβαρότητα.

   2. Οι Βούλγαροι επιχείρησαν δια πυρός και σιδήρου (κυριολεκτικά) τον πλήρη εκβουλγαρισμό της κατεχόμενης περιοχής με τον αυτονόητο (γι’ αυτούς) στόχο να εντάξουν τα εδάφη αυτά στη βουλγαρική επικράτεια, μετά την τελική νίκη του Άξονα.

      3. Κι όμως, αυτή δεν ήταν η αρχική γερμανική πρόθεση. Όταν ο διοικητής τους 30ού γερμανικού Σ.Σ. παρέδωσε την εξουσία της περιοχής στο διοικητή της βουλγαρικής 1^ης Στρατιάς η εντολή του ήταν η διαφύλαξη της «τάξης και ασφάλειας». Υπερβαίνοντας τις δικαιοδοσίες τους οι Βούλγαροι, προχώρησαν αμέσως: στην κατάληψη των δημόσιων υπηρεσιών, στην κατάσχεση των ταμείων και των αρχείων τους και την απομάκρυνση των Ελλήνων υπαλλήλων τους. Στις 3/5 με απόφαση του βουλγαρικού Υπουργικού Συμβουλίου συστάθηκε η «Διοίκηση του Αιγαίου» σαν τμήμα της 4^ης περιφέρειας του βουλγαρικού κράτους με πρωτεύουσά του την Ξάνθη. Διαιρέθηκε δε σε 11 επαρχίες (Αλεξανδρούπολης, Ξάνθης, Κομοτηνής, Δράμας, Καβάλας, Σερρών, Ζίχνης, Σιδηροκάστρου, Θάσου, Ελευθερούπολης και Χρυσούπολης). Μερικές μάλιστα κοινότητες εντάχθηκαν απευθείας σε προϋπάρχουσες βουλγαρικές. Επιπλέον, η κατεχόμενη περιοχή διαιρέθηκε σε 3 στρατιωτικές διοικήσεις.

     4. Ο εκβουλγαρισμός, όμως, έπρεπε ν’ αποκτήσει βαθιές ρίζες για να μακροημερεύσει. Γιαυτό παράλληλα επιδιώχθηκε αντίστοιχος αφελληνισμός. Γιαυτό: α) εγκαταστάθηκαν νέες πολιτικές και στρατιωτικές αρχές, β) αντικαταστάθηκαν οι ελληνικές οικονομικές, κτηνιατρικές, υγειονομικές και γεωπονικές υπηρεσίες με βουλγαρικές, και προπάντων γ) επιδίωξε με κάθε μέσο τον εκβουλγαρισμό των τριών στυλοβατών του Ελληνισμού: της Εκκλησίας, της Εκπαίδευσης και της οικονομίας. Ειδική μέριμνα λήφθηκε για την άλωση της πιο επίφοβης δύναμης, της Εκκλησίας, για την οποία υπήρχε ο βάσιμος φόβος ν’ αποτελέσει τον πόλο συσπείρωσης του Ελληνισμού. Γιαυτό απελάθηκαν όλοι οι Έλληνες μητροπολίτες και 63 ιερείς, αφού προηγουμένως πολλοί κακοποιήθηκαν και ληστεύθηκαν. Ήταν τόσες δε οι ταλαιπωρίες και οι εξευτελισμοί των εναπομεινάντων που ως τη λήξη της Κατοχής 58 από αυτούς έχασαν τη ζωή τους. Στις 29/4/41 οι κατεχόμενες περιοχές υπάχθηκαν εκκλησιαστικά στις βουλγαρικές Μητροπόλεις Ναυροκοπίου (Αν. Μακεδονία) και Φιλιππούπολης (η Θράκη). Διοικούνταν δε από αρχιερατικούς επιτρόπους. Στις 21/6 η Εκκλησία των κατεχόμενων περιοχών ενσωματώθηκε στην Εξαρχική Βουλγαρική Εκκλησία, εις δε τις ιερουργίες επιβλήθηκε από το καλοκαίρι του 1942 η βουλγαρική γλώσσα. Στις κενές/κενωθείσες θέσεις ιερέων τοποθετήθηκαν (συνταξιούχοι κυρίως) Βούλγαροι ιερείς, πολλοί από τους οποίους επέδειξαν επαίσχυντη διαγωγή.

     Την ίδια σχεδόν μεθοδολογία εκβουλγαρισμού της περιοχής ακολούθησαν οι δοτοί κατακτητές και στον άλλο φάρο του Ελληνισμού, την Παιδεία: απαγορεύθηκε η λειτουργία ελληνικών σχολείων, οι εναπομείναντες Έλληνες δάσκαλοι εκτοπίστηκαν, τα εποπτικά μέσα διδασκαλίας καταστράφηκαν. Επιτράπηκε η λειτουργία μόνο βουλγαρικών, τουρκικών και εβραϊκών σχολείων. Συστάθηκε ειδική Εκπαιδευτική Περιφέρεια Αιγαίου με 5 επιθεωρήσεις. Δάσκαλοι μετακινήθηκαν από το εσωτερικό της Βουλγαρίας. Ιδρύθηκε εντυπωσιακός αριθμός σχολείων: 173 δημοτικά, 36 προγυμνάσια και 6 γυμνάσια. Ελάχιστα πάντως Ελληνόπουλα (και μόνο κατά την πρώτη σχολική χρονιά) φοίτησαν σε αυτά. Κύριο έργο των Βούλγαρων παπάδων και των δασκάλων ήταν η προπαγάνδα.

     5. Στις 14/5/41 η Βουλγαρία, θεωρώντας την περιοχή δική της, ανακοίνωσε επίσημα την προσάρτησή της.

   6. Η ελληνική γλώσσα και ο ελληνικός πολιτισμός αποτελούσαν εστίες ακατανίκητης αντίστασης και πηγές κινδύνων για το «δοτό» κατακτητή. Γιαυτό λήφθηκαν επείγοντα περιοριστικά μέτρα: 1. Στις 12/5 σε όλη την περιοχή καθιερώθηκε ως επίσημη γλώσσα η βουλγαρική. Για να εμπεδωθεί το μέτρο: α) επιβλήθηκε στους εργαζόμενους η εκμάθηση της Βουλγαρικής, β) υποχρεώθηκαν οι καταστηματάρχες ν’ απευθύνονται στους πελάτες τους στα Βουλγαρικά, και γ) απαγορεύθηκε η δημόσια χρήση της Ελληνικής. 2. Τέθηκαν υπό στρατιωτικό έλεγχο οι βιβλιοθήκες, τα βιβλιοπωλεία και τα Μουσεία. Απαγορεύθηκε η έκδοση, κατοχή, κυκλοφορία και χρήση ελληνικών ιστορικών βιβλίων και εντύπων. Οι βιβλιοθήκες σχολείων συλλόγων, ακόμη και ιδιωτών, καταστράφηκαν ή κατασχέθηκαν ή μεταφέρθηκαν στη Βουλγαρία. Απαγορεύθηκε η λειτουργία των ελληνικών τυπογαφείων, των στοιχειοθετικών μηχανών και η χρήση ελληνικών γραφομηχών και πολυγράφων. 3. Η μανία εξάλειψης καθετί που να θυμίζει Ελλάδα και Ελληνισμό δεν περιορίστηκε σε αυτά. Επιπλέον: αντικατέστησαν τις ονομασίες πόλεων, τοποθεσιών, οδών κτλ., καλύφθηκαν ή αντικαταστάθηκαν επιγραφές, εκβουλγαρισμός των επιθέτων κ.ά. Μέ λίγα λόγια: μεταβλήθηκαν σε ανελέητο ανθελληνικό οδοστρωτήρα.