Β΄. ΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ

1. Πολιτικές/Εθνικές Συνελεύσεις.

      1. Του Μεσολογγίου: Συγκλήθηκε από τους Μαυροκορδάτο, Νέγρη και Καρατζά. Οι εργασίες της άρχισαν στις 4/11 και έληξαν στις 9/11. ΄Ελαβαν μέρος 30-32 αντιπρόσωποι από περιοχές της Αιτωλοακαρνανίας. Προήδρευσε ο Μαυροκορδάτος με Γραμματέα τον Νικ. Λουριώτη. Κατ’ αυτήν ψηφίστηκε ο Οργανισμός της Δυτικής Χέρσου Ελλάδος. Κατά την πρώτη συνεδρίαση εκδόθηκε Διακήρυξη.

     Ο Οργανισμός αποτελούνταν από 4 κεφάλαια. Στο πρώτο καθοριζόταν η σύσταση Γερουσίας και ο τρόπος συγκρότησης και εκλογής των μελών της και οι αρμοδιότητές της, στο δεύτερο η εκλογή 3 εφόρων για κάθε τμήμα της δυτικής Στερεάς, στο τρίτο οριζόταν το Μεσολόγγι και το Αιτωλικό ως ιδιαίτερα τμήματα, και στο τέταρτο ρυθμίζονταν στρατιωτικά ζητήματα.

    2. Των Σαλώνων ή της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος: Συγκλήθηκε στις 15-19/11 και μετείχαν 73 πληρεξούσιοι: κληρικοί, πρόκριτοι και οπλαρχηγοί από την Ανατ. Στερεά, τη Μακεδονία, τη Θεσσαλία και την ΄Ηπειρο. Μολονότι μετείχαν επίσκοποι και εξέχοντες οπλαρχηγοί, κυριάρχησε ο Νέγρης, που ήταν και ο συντάκτης της Νομικής Διατάξεως της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος, η οποία και ψηφίστηκε.

      Η Διάταξη αποτελούνταν από 6 τμήματα, από τα οποία το πρώτο καθόριζε τα πολιτικά και ατομικά δικαιώματα των Ελλήνων· το δεύτερο τον τρόπο λειτουργίας της Εθνικής Βουλής, του Αρείου Πάγου (: είδος Γερουσίας) και της εσωτερικής διοίκησης κάθε επαρχίας· το τρίτο τα των κοινωνικών νόμων (δικαιοσύνης)· το τέταρτο τα της φορολογίας, το πέμπτο ρύθμιζε τη στρατιωτική οργάνωση, και το έκτο αναφερόταν σε ζητήματα δικανικά, ποινικά, αγρονομικά κτλ.

     Επιπλέον η Συνέλευση εξέλεξε: 1) τα μέλη του Αρείου Πάγου, και 2) τους πληρεξουσίους που θα μετείχαν στην Εθνική Συνέλευση της Πελοποννήσου.

    3. Του ΄Αργους: Το φθινόπωρο του 1821 προκλήθηκε σύγκρουση ανάμεσα στο Δ. Υψηλάντη και στους προκρίτους. Στις αρχές Οκτ. φάνηκε να επέρχεται μια συδιαλλαγή μεταξύ τους, η οποία όμως αποδείχθηκε παροδική.

      Στις 9 και 10 Οκτ. ο Υψηλ. με εγκυκλίους του καλούσε να σταλούν αντιπρόσωποι από την Πελοπ., τη Στερεά και τα νησιά για τη «συγκρότηση εθνικού συστήματος».

      Τελικά αποφασίστηκε η συγκέντρωση των πληρεξουσίων και οι εργασίες της συνέλευσης να γίνουν στο ΄Αργος και όχι στην Τρίπολη. Μετά από πολλές δυσχέρειες, οι εργασίες της συνέλευσης άρχισαν την 1/12, αντί δε Εθνικής εξελίχθηκε σε Πελοποννησιακή Συνέλευση.

    Κατά τη συνέλευση ψηφίστηκε ο Οργανισμός της Πελοποννησιακής Γερουσίας, ο οποίος υπογράφηκε στις 27/12 στην Επίδαυρο από τους πληρεξουσίους της Πελοπ.

      Ο Οργανισμός αυτός είχε ως πρότυπο εκείνον της Δυτικής Χέρσου Ελλάδος. Διαιρείται σε 4 κύρια κεφάλαια. Το πρώτο αναφέρεται στον τρόπο εκλογής, στα καθήκοντα και στα δικαιώματα των εφόρων των χωριών· το δεύτερο ρυθμίζει τα σχετικά με την έμμεση εκλογή, τη θητεία, τα καθήκοντα και τα δικαιώματα των εφόρων των επαρχιών· το τρίτο ρυθμίζει τα της Πελοποννησιακής Γερουσίας· το τέταρτο ρυθμίζει στρατιωτικά ζητήματα.

      4. Η Α΄ Εθνική Συνέλευση της Επιδαύρου: ΄Αρχισε στις 20/12 και έληξε στις 15/1/1822. Συνήλθε στο χωριό Πιάδα κοντά στην αρχαία Επίδαυρο. ΄Ελαβαν μέρος 60 αντιπρόσωποι από τη Δυτ. και Ανατ. Στερεά, την Πελοπόν., τις Σπέτσες, την ΄Υδρα, τα Ψαρά, την Κάσο και ένας των «Αλβανών Συμμάχων» αλλ’ ΄Ελληνας. Σκοπός της η θέσπιση του πολιτεύματος της Ελλάδας. Η πρώτη συνεδρίαση αφιερώθηκε στην ψήφιση του Κανονισμού της Συνέλευσης. Η σύνθεση της Συνέλευσης κυριαρχούνταν από προκρίτους, λόγιους κληρικούς κι ελάχιστους στρατιωτικούς.

      Την 1/1/1822 η 12μελής επιτροπή που είχε οριστεί υπέβαλε το κείμενο του «Προσωρινού Πολιτεύματος της Επιδαύρου». Του κειμένου προηγείται λακωνική διακήρυξη. Το «Πολίτευμα» χωρίζεται σε 5 ενότητες - «τίτλους» και αποτελείται από 110 άρθρα. Στην πρώτη ενότητα (άρθρα 1-8) ορίζεται ότι «επικρατούσα θρησκεία» είναι η «της Ορθοδόξου Ανατολικής Εκκλησίας», οι άλλες γίνονται ανεκτές.

      Ακόμη ορίζονται τα δικαιώματα των πολιτών. Τα άρθ. 9-24 ρυθμίζουν τον τρόπο οργάνωσης της Πολιτείας. Η Διοίκηση αποτελείται από το Βουλευτικό και το Εκτελεστικό. Η εκλογή και η σύνθεση του Βουλευτικού καθορίζεται με νόμο. Εκλόγιμοι είναι ΄Ελληνες άνω των 30 ετών. Το Εκτελεστικό είναι 5μελές από μη βουλευτές.

     Το «Προσωρινό Πολίτευμα» φέρνει έκδηλα τα ίχνη της επίδρασης των ιδεών της Γαλλικής Επανάστασης. ΄Εγινε δε αντικείμενο μελέτης και σχολίων ευθύς εξ αρχής ως σήμερα, αποσπώντας κολακευτικές κρίσεις αλλά και επικρίσεις.

2. Το "Προσωρινό Πολίτευμα της Κρήτης"

      Κρήτες αντιπρόσωποι δε μετείχαν στην Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου. ΄Ενα είδος αντιπροσώπου μπορεί να θεωρηθεί ο Πέτρος Σκυλίτσης Ομηρίδης που τον προσκάλεσε ο αρχιστράτηγος της Κρήτης Μιχ. Αφεντούλης.

      ΄Οταν στα τέλη Μαρτίου 1821 ο Σκυλίτσης κατέβηκε στην Κρήτη (στους Αρμένους Αποκορώνου) άρχισε τις προετοιμασίες για τη συγκρότηση τοπικής συνέλευσης. Η συνέλευση συνήλθε στους Αρμένους στις 20/5/21. Εξέδωσε διακήρυξη «εν ονόματι της τρισυποστάτου Θεότητος», η οποία τέθηκε στην αρχή του «Προσωρινού Πολιτεύματος της νήσου Κρήτης». Το «Προσωρινό Πολίτευμα» αποτελούνταν από 7 τμήματα. Τα δύο πρώτα περί θρησκείας και «γενικών δικαιωμάτων των κατοίκων της νήσου» είναι σχεδόν ταυτόσημα μ’ εκείνα της Επιδαύρου. Τα υπόλοιπα τμήματα προβλέπουν τη διαίρεση της Κρήτης σε 24 επαρχίες, τον τρόπο διοίκησης και λειτουργίας των διαφόρων υπηρεσιών, τον τρόπο εκλογής των μελών της Διοικήσεως και τις αρμοδιότητες των οργάνων της.