ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΤΟΥ 1822

Α΄. ΤΑ ΠΟΛΕΜΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ

Στην Πελοπόννησο

    1. Η κατάληψη του Ακροκορίνθου: Σε αντίθεση με τον Κιαμίλ-μπέη που αντιστεκόταν στις πιέσεις των Ελλήνων για παράδοση του Ακροκορίνθου, οι Αλβανοί και οι Λαλαίοι φρουροί του έδειχναν διάθεση συμβιβασμού στον απεσταλμένο του Κολοκ., Ν. Καραχάλιο. Προσκόμματα, όμως, στην ολοκλήρωση της συμφωνίας πρόβαλλαν και οι αντίπαλοι των Υψηλ. και Κολοκ. που δεν ήθελαν να πιστωθούν με μία ακόμα επιτυχία. Εντούτοις στις 10/1 οι Αλβανοί και οι Λαλαίοι συμφώνησαν να παραδώσουν τα όπλα τους και να περάσουν στη Ρούμελη. Μετά από αυτό αναγκάστηκαν και ο Κιαμίλ-μπέης και οι άλλοι αγάδες Τούρκοι να παραδώσουν το φρούριο (14/1). Τη συμφωνία υπέγραψαν οι Υψηλ., Πετρόμπεης, Κολοκ., Αναγνωσταράς και Γιατράκος, ενώ από τους Τούρκους ο κεχαγιάς, ο Κιαμίλ-μπέης, ο καδής και δύο αγάδες. Ούτε κι εδώ αποφεύχθηκε η λαφυραγώγηση από τους νικητές.

     Ο Κιαμίλ-μπέης, παρά τη φυλάκισή του επί μήνες στο φρούριο, αρνιόταν ν’ αποκαλύψει πού είχε τους θησαυρούς του ή ότι είχε καν τέτοιους. Δυστυχώς η συμφωνία παράδοσης του Ακροκορίνθου παραβιάστηκε από τους ΄Ελληνες: με διαταγή του Πανουργιά ο Μαρκέζης βύθισε τα δύο πλοία που μετέφεραν στην πατρίδα τους 600 Τούρκους και Αλβανούς.

      2. Πάτρα - Χαλανδρίτσα: Μετά την παράδοση και το θάνατο του Αλή πασά (25/1/1822) αποδεσμεύτηκαν μεγάλες τουρκικές δυνάμεις, καθιστώντας τον αγώνα των Ελλήνων δυσχερέστερο.

     Μετά την πτώση του Ακροκορίνθου ο Θ. Κολοκ. επιδόθηκε στη στρατολόγηση πολεμιστών για να ενισχύσει την πολιορκία της Πάτρας, της οποίας διορίστηκε αρχηγός από την κυβέρνηση. Στο μεταξύ τεράστιες τουρκικές δυνάμεις από τη Μ. Ασία υπό το Μεχμέτ πασά κατέφθασαν στην Αχαΐα.

      Ο Κολοκ. συγκέντρωσε για την πολιορκία της Πάτρας 6.000 μαχητές. Προτού φθάσει ο ίδιος στην Πάτρα, διέταξε να προηγηθούν οι Πλαπούτας, Πετμεζάς, Γενναίος και Αποστόλης Κολοκοτρώνηδες και να καταλάβουν επίκαιρες θέσεις γύρω από την πόλη.

      ΄Ενα σημαντικό τμήμα του τουρκικού στρατού που ήρθε από την Ασία στις 26/2 κατευθύνθηκε στο χωριό Χαλανδρίτσα. Οι ΄Ελληνες την εγκατέλειψαν και οι Τούρκοι μπήκαν ανενόχλητοι και το λεηλάτησαν και το έκαψαν. Επιστρέφοντας, όμως, οι Τούρκοι στην Πάτρα βρήκαν μπροστά τους τους Αποστ. Κολοκ. και Δ. Πλαπούτα που τους έτρεψαν σε φυγή.

    Οι εσωτερικές έριδες, η διχόνοια και η αντιπαλότητα ανάμεσα στους στρατιωτικούς και τους πολιτικούς ανάγκασαν τον Κολοκ. να εγκαταλείψει το Σαραβάλι και στις 23/6 να λύσει την πολιορκία της Πάτρας, όπως θα δούμε παρακάτω.

      3. Ελληνικές νίκες στο Γηροκομείο και στο Σαραβάλι: Την 1/3 ο Θ. Κολοκ. έφθασε στο Σαραβάλι για να προωθήσει το στενότερο αποκλεισμό της Πάτρας. Από εκεί έστειλε ένα τμήμα να πιάσει τη σημαντική θέση στο μοναστήρι του Γηροκομείου. Εναντίον τους στάλθηκαν τουρκικές δυνάμεις. Η σύγκρουση υπήρξε σφοδρή. Σκοτώθηκαν 80 Τούρκοι. Η νίκη έστεψε τους ΄Ελληνες. Αμέσως μετά ο Κολοκ. οργάνωσε έτσι την πολιορκία ώστε να μην είναι εύκολο στους Τούρκους να τη διασπάσουν.

      Αρχηγός των Τούρκων της Πάτρας ανέλαβε πλέον ο Μεχμέτ. Ζήτησε από τον Γιουσούφ πασά, που βρισκόταν στη Ναύπακτο, ενισχύσεις. Του έστειλε. ΄Ετσι οι δυνάμεις του έφθασαν τις 12.000. Στις 9/3 οι Τούρκοι της Πάτρας χωρίστηκαν σε 3 φάλαγγες. Επιτέθηκαν αμέσως κατά των Πατρινών φρουρών στη θέση Κυνηγού και τους έδιωξαν. Σε λίγες ώρες οι Τούρκοι κυρίευσαν όλη τη μικρή πεδιάδα κοντά στο ποτάμι Λεύκα.

    Αμέσως ο Κολοκ. διέταξε τους Πλαπούτα, Γιατράκο και Ζαΐμη να σπεύσουν σε βοήθεια των πιεζομένων τμημάτων. Αυτή η επέμβαση δεν ευδοκίμησε. Ο Κολοκ. αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το Σαραβάλι και να σπεύσει έφιππος για να επανασυγκολλήσει τις διασκορπισμένες ελληνικές δυνάμεις. Με την παρουσία και τη βροντώδη φωνή του τα κατάφερε. Οι ΄Ελληνες εμψυχώθηκαν και πήραν τον εχθρό στο κυνηγητό. Οι Τούρκοι έχασαν πάνω από 400.

     ΄Υστερα από τη σπουδαία αυτή νίκη ο Κολοκ. έστειλε το γιο του Γενναίο με 400 άντρες στη δυτική Στερεά Ελλάδα, ικανοποιώντας αίτημα των Αιτωλοακαρνάνων και του επισκόπου ΄Αρτας Πορφυρίου.

     4. Ναυπλιακά: Η πολιορκία του Ναυπλίου συνεχίστηκε καθόλο το α΄ εξάμηνο του 1822 χωρίς να γίνει καμιά αξιόλογη προσπάθεια κατάληψής του. Οι Τούρκοι εντούτοις περιέρχονταν διαρκώς και σε δυσχερέστερη θέση. Το Μάρτιο αντιμετώπιζαν το ενδεχόμενο παράδοσής τους. ΄Εστειλαν στην Κων/πολη τον πρόκριτο Γιουσούφ Τσιάπαρη για να ζητήσει από το σουλτάνο βοήθεια ή οδηγίες. Πηγαίνοντας συνελήφθη στο Αιγαίο  και οδηγήθηκε στην Κόρινθο. Εκεί πείστηκε ότι έπρεπε να μεσολαβήσει για την παράδοση του Ναυπλίου. Στάλθηκε προς τούτο στο ελληνικό στρατόπεδο του Ναυπλίου συνοδευόμενος από το Νικόλ. Πονηρόπουλο. ΄Αρχισαν οι συζητήσεις-διαπραγματεύσεις. Τελικά η συνθήκη παράδοσης μεταξύ των δυο αντιπροσωπιών υπογράφηκε στις 20/6. Ορίστηκε και επιτροπή εφαρμογής των όρων της παράδοσης αποτελούμενη μόνο από πολιτικούς. Την ίδια μέρα η επιτροπή με 100 στρατιώτες μπήκαν στο Ναύπλιο και κατέλαβαν το Μπούρτζι. Η διαδικασία, όμως, παράδοσης, με τουρκική κυρίως υπαιτιότητα, πήγαινε αργά. Ανάμεσα στα μέλη της επιτροπής αναφάνηκαν διαφωνίες. Τα πλοία που θα μετέφεραν τους Τούρκους καθυστερούσαν να έρθουν. Στο μεταξύ οι Τούρκοι κατάφεραν να εισαγάγουν στην πόλη και στο φρούριο εφόδια. ΄Ετσι η συνθήκη ακυρώθηκε στην πράξη.

     Αυτό, όμως, δεν επέφερε και τη λύση της πολιορκίας του Ναυπλίου, καίτοι αυτή χαλάρωσε εξαιτίας της εκστρατείας του Δράμαλη. Τουρκική προσπάθεια των μέσων Σεπτ. για ανεφοδιασμό απέτυχε. Οι προσπάθειες των πολιορκημένων να σπάσουν τον αποκλεισμό συνεχίστηκαν. Σε μία από αυτές, στις 14/8, σκοτώθηκε ο αρχηγός των πολιορκητών Νικόλ. Σταματελόπουλος. Τον διαδέχθηκε ο Στάικος Σταϊκόπουλος.

    Η θέση των πολιορκημένων Τούρκων μέρα με τη μέρα επιδεινωνόταν. Πρόταση του Κολοκ., 19/10, για παράδοση με εγγυήσεις αγνοήθηκε. Στις 5/11 αιχμαλωτίστηκε αγγλική γολέτα που έφερνε τρόφιμα από τη Σμύρνη. Μετά από αυτό οι πολιορκημένοι ζήτησαν εσπευσμένα εφόδια από την Κόρινθο, αλλιώς θα παραδίνονταν. Στις 27/11 ο Ντελή Αχμέτ με 6000 άντρες ξεκίνησε για το Ναύπλιο. Στον ΄Αγ. Σώστη τους περίμεναν οι ΄Ελληνες. Η πρώτη μάχη της επομένης κρίθηκε υπέρ των Τούρκων κι έφθασαν στη μονή του Αγ. Σώστη. Η συνέχεια, όμως, δεν ήταν το ίδιο ευνοϊκή. Οι δυνάμεις του Αχμέτ κυκλώθηκαν και, προτού υποστούν όλεθρο, υποχώρησαν.

     Αυτό επιτάχυνε την πτώση του Ναυπλίου. Οι πολιορκημένοι ζήτησαν από το Σταϊκόπουλο να μηνύσει στον Κολοκ. ότι ήταν έτοιμοι για διαπραγματεύσεις. Η απάντηση του Κολοκ. ήταν σταράτη: Να παραδώσετε όλα τα φρούρια και το βιος σας και ‘γώ θα σας διαθέσω καράβια να πάτε όπου θέλετε.

     ΄Οταν οι Τούρκοι έλαβαν την απάντηση, κάλεσαν σύσκεψη γάδων στο Ναύπλιο. Οι σύνεδροι διχάστηκαν. Η σύσκεψη θα επαναλαμβανόταν.

      Στο μεταξύ δύο Αλβανοί ή Τούρκοι κατέβηκαν κρυφά από το Παλαμήδι, έγιναν αντιληπτοί, συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν στο Σταϊκόπουλο. Αυτοί αποκάλυψαν ότι η κατάληψη του Παλαμηδίου θα ήταν ευκολότατη. Αμέσως οργανώθηκε η κατάληψή του: Οι Σταϊκόπουλος, Μοσχονησιώτης και ο φιλέλληνας Ιταλός Γκουβερνάτι με 350 μαχητές πήραν σκάλες και από την αφύλακτη χαμηλή τάπια-Γιουρούς μπήκαν στο κάστρο. Ο αιφνιδιασμός ήταν απόλυτος.

      Σε λίγο κατέφθασε και ο Κολοκ. Αμέσως έγραψε στους Τούρκους, τους εντός του φρουρίου και της πόλης, να του παραδώσουν εντός 3 ωρών το φρούριο και το Ιτς Καλέ.

     Η συνθήκη παράδοσης υπογράφηκε στις 3/12. ΄Οροι της συνθήκης: α) Οι ΄Ελληνες θα μεταφέρουν τους Οθωμανούς στη Θεσσαλονίκη με ελληνικά έξοδα· β) οι Τούρκοι θα παραδώσουν όλα τα όπλα τους, τα πολεμοφόδια και όλη την κινητή περιουσία τους· γ) λαμβάνεται μέριμνα για τη διασφάλιση της αξιοπρέπειας των Τούρκων.

     Μετά την πτώση του Ναυπλίου οι πασάδες έκριναν ότι η παραμονή τους πλέον στην Κόρινθο δεν είχε νόημα. Στον Ακροκόρινθο άφησαν φρουρά 500 αντρών.

      5. Η εκστρατεία του Δράμαλη: Κατά το β΄ μισό του Ιουν. ο Χουρσίτ πασάς βρισκόταν στη Λάρισα κι ετοίμαζε τη στρατιά που θα υπέτασσε την εξεγερμένη Πελοπόν. Αρχηγό της στρατιάς όρισε το Μαχμούτ πασά της Λάρισας ή Δράμαλη. Η ανάθεση έγινε σε συνάντησή τους στο Σπερχειό. Η στρατιά του Δράμαλη θα περιλάμβανε 25.000 άντρες.

    Την 1/7 ο Δράμαλης έφθασε στη Θήβα, την οποία και πυρπόλησε. Την επομένη αναχώρησε για τον Ισθμό μέσω Μεγαρίδας και Δερβενοχωρίων.

     Οι κινήσεις του Δράμαλη προκάλεσαν αναταραχή στην Αθήνα. Οι Αθηναίοι, κατά παράβαση των δεσμεύσεών τους, έσφαξαν τους αιχμαλώτους Τούρκους. Ταυτόχρονα έστειλαν τα γυναικόπαιδά τους στην Αίγινα και τη Σαλαμίνα. ΄Εγιναν σκέψεις να εγκαταλειφθεί και η Ακρόπολη. Οι φόβοι τους τελικά δεν επαληθεύτηκαν.

      Ο Δράμαλης έφθασε σχεδόν ανενόχλητος στην Κόρινθο στις 6/7. Στις 19/5 φρούραρχος του Ακροκορίνθου είχε οριστεί ο Αχιλλέας Θεοδωρίδης, άνθρωπος λόγιος και απόλεμος. Αφού σκότωσε τον Κιαμίλ-μπέη, εγκατέλειψε τη θέση του παίρνοντας μαζί του τη φρουρά, παρά την αντίρρηση του Υδραίου Δ. Κριεζή που βρισκόταν εκεί. Ο Ακροκόρινθος προσφέρθηκε έτσι στο Δράμαλη (8/7). Ευθύνη γι’ αυτό φέρει και ο κοτσάμπασης της Κορινθίας Σωτήριος Νοταράς.

     Ο Δράμαλης άφησε λίγους άντρες στην Κόρινθο και αναχώρησε για το ΄Άργος όπου έφθασε στις 12/7. Προηγουμένως, στις 7/7, έστειλε λίγους ιππείς στο Ναύπλιο για να αναγγείλουν στους έτοιμους να παραδοθούν Τούρκους ότι βρίσκεται στην Πελοπ. και ότι εντός των ημερών καταπλέει τουρκικός στόλος. Ο Δράμαλης βρήκε το ΄Αργος μια έρημη πόλη.

      Μέσα στον γενικό πανικό που επικρατούσε ανάμεσα στους επαναστατημένους ΄Ελληνες έλαμψε και πάλι η γιγάντια μορφή του Θ. Κολοκ.. ΄Εφυγε από την Πάτρα και στις 4/7 έφθασε στην Τρίπολη. Εκεί συνεργάστηκε με την Πελοπονησιακή Γερουσία και άρχισε να οργανώνει την αντίσταση. Στις 8/7 ο Αντών. Κολοκοτρώνης με 300 άντρες κατευθύνθηκε στον ΄Αγ. Γεώργιο Νεμέας. Ο Πλαπούτας με 1200 άντρες αναχώρησε για τον Ακροκόρινθο, αλλά κατέληξε στο Σχοινοχώρι για να κλείσει το πέρασμα προς την Τρίπολη, αφού έμαθε την παράδοση του Ακροκορίνθου. Στις 10/7 στον Αχλαδόκαμπο συγκροτήθηκε πολεμικό συμβούλιο από τους Θ. Κολοκ., Π. Μαυρομιχάλη, Δ. Υψηλάντη, Παν. Κρεββατά, Παπαφλέσσα και Πάνο Κολοκοτρώνη. Εγκρίθηκε το σχέδιο του Κολοκ. που πρόβλεπε: α) αποκλεισμό του Δράμαλη στην Αργολίδα, β) κατάληψη του παλαιού κάστρου του ΄Αργους, και γ) καταπόνηση και αφανισμό των Τούρκων από έλλειψη τροφής. Αμέσως μετά ο Παν. Κολοκ. έφυγε για τους Μύλους όπου δημιούργησε στρατόπεδο με 2.000 άντρες. Καταλήφθηκαν ακόμα οι επίκαιρες θέσεις Κιβέρι, Κεφαλάρι και Ζαχαρία στα νοτιοδυτικά του στενού του Δερβενακίου, το ίδιο το Δερβενάκι, το Αγιονόρι και το Στεφάνι. Φυσικά καταλήφθηκε κατά προτεραιότητα η παλαιά ακρόπολη του ΄Αργους.

     Ο Δράμαλης την επομένη της άφιξής του στο ΄Αργος πολιόρκησε το φρούριό του και άρχισε να το κανονιοβολεί. Σκοπός τού Κολοκ. δεν ήταν να κρατήσει το φρούριο αλλά ν’ απασχολεί τους Τούρκους ώστε να οργανώσει την άμυνά του στα Δερβενάκια. Στις 18/7 οργανώθηκε έξοδος των υπερασπιστών του φρουρίου αλλ’ απέτυχε η σχετική επιχείρηση, αφού σκοτώθηκαν 200 ΄Ελληνες χωρίς αποτέλεσμα. Ο στόχος, όμως, επιτεύχθηκε στις 22 και 23/7 με νέα επιχείρηση καλύτερα οργανωμένη. Το φρούριο καταλήφθηκε από το Δράμαλη.

      6. Η μάχη των Δερβενακίων: Στις 24/7 ο Δράμαλης έστειλε ισχυρή ιππική δύναμη στο Κεφαλάρι για να σφυγμομετρήσει τις δυνατότητες και τις προθέσεις των Ελλήνων. Επέστρεψαν άκαπνοι, αφού βρέθηκαν μπροστά σε ισχυρή ελληνική δύναμη. Επομένη κίνηση του Δράμαλη ήταν να προτείνει στους ΄Ελληνες αρχηγούς του Κεφαλαρίου να εγκαταλείψουν τον αγώνα με αντάλλαγμα την αμνηστία. Απορρίφθηκε.

      Ο Κολοκ., που κατάλαβε τις προθέσεις του Δράμαλη παρά τις παραπλανητικές του κινήσεις και μεθοδεύσεις, αποφάσισε να οργανωθεί στο Δερβενάκι. Αρκετοί ΄Ελληνες οπλαρχηγοί, εν οις και ο Π. Μαυρομιχάλης, ήταν αντίθετοι σε αυτή την επιλογή του.

    Η δύναμη που θα μπορούσε ο Κολοκ. ν’ αντιτάξει στο Δράμαλη δεν ξεπερνούσε τις 2.500. Ο Δράμαλης είχε αποφασίσει να επιστρέψει στην Κόρινθο. Το πρόβλημα του Κολοκ. ήταν ποιον από τους 4 δρόμους που οδηγούσαν από την Αργολίδα στην Κορινθία θ’ ακολουθούσε ο αντίπαλος: του Αγ. Γεωργίου, του Δερβενακίου, του Αγ. Σώστη ή του Αγιονορίου; Ο γρίφος λύθηκε το πρωί της 26/7, όταν οι σκοπιές των γύρω λόφων ειδοποίησαν ότι οι Τούρκοι πήραν το δρόμο του Δερβενακίου.

       Ο Κολοκ. έσπευσε από τον ΄Αγ. Γεώργιο προς το Δερβενάκι. Ταυτόχρονα έστειλε στο Αγριλόβουνο το Γ. Δημητρακόπουλο με 700 άντρες, στην Παναγόραχη τον Αντ. Κολοκ. με 700 άντρες και στις Χρυσοκουμαριές κρύφτηκαν 800 άντρες από τα σώματα του Κολοκ.. Επινόησε και άλλες παραπλανητικές κινήσεις. Ειδοποίησε το Νικηταρά να ανακόψει την πορεία του προς την Ανατ. Στερεά και να κατευθυνθεί στον ΄Αγ. Σώστη. Μήνυσε δε στους Πλαπούτα, Παπανίκα και Φλεσσαίους να πλαισιώσουν τις άλλες δυνάμεις. Ο ίδιος επέλεξε να εγκατασταθεί στο λόφο του Αγριλόβουνου όταν θα άρχιζε η μάχη.

     Το μεσημέρι της 26/7 τουρκική εμπροσθοφυλακή, κυρίως από Αλβανούς, έφθασε στο Παληόχανο. Οι φρουροί είχαν εντολή να μην ανοίξουν πυρ αν εκείνος δε δώσει το σύνθημα. Οι Αλβανοί επιχείρησαν να έρθουν σε συνεννόηση με τους ΄Ελληνες. Είχε περάσει μιάμιση ώρα αναμονής, οπότε ακούστηκαν οι πρώτοι πυροβολισμοί. Οι Αλβανοί αιφνιδιάστηκαν κι όρμησαν προς το στενό του Αγ. Σώστη, που δεν είχε ακόμα καταληφθεί από το Νικηταρά, για να ξεφύγουν. Ταυτόχρονα ορμούσαν οι ΄Ελληνες από την Παναγόραχη, το Αγριλόβουνο και τις Χρυσοκουμαριές. Τη μεγαλύτερη ζημιά τους την προκάλεσε ο Αντ. Κολοκ. που τους εμπόδιζε να πάνε προς την Παναγόραχη, στρέφοντάς τους προς τον ΄Αγ. Σώστη, όπου πίστευε ότι θα είχε φθάσει ο Νικηταράς. Από τους Αλβανούς, που χτυπιόντουσαν από παντού, σώθηκαν μόνο όσοι, λίγοι, κατόρθωσαν να ξεφύγουν προς τον ΄Αγ. Σώστη.

     Το κύριο, όμως, σώμα του τουρκικού στρατού άλλαξε πορεία και στράφηκε ανατολικότερα μέσω του Αγ. Σώστη. Ο Νικηταράς δεν πρόλαβε ακόμα να κλείσει το στενό. ΄Ετσι, ένα μεγάλο τμήμα του στρατού πέρασε ανενόχλητο κι έφθασε στην πεδιάδα της Κουρτέσας. Ο Κολοκ. θορυβήθηκε αλλά στο μεταξύ ο Νικηταράς με τους Δ. Κριεζή, Φλεσσαίους, Ευμορφόπουλο, Κεφάλα κ.ά. έφθασαν κοντά στη μονή του Αγ. Σώστη. Εκεί έγινε πραγματική σφαγή των Τούρκων που βρέθηκαν ανάμεσα στα πυρά του Αντ. Κολοκ., του Νικηταρά κ.ά. Η συμφορά ανάγκασε το Δράμαλη ν’ αποσυρθεί με το διασωθέν τμήμα του στρατού του στην Τίρυνθα. Οι απώλειες των Τούρκων (νεκροί και τραυματίες) υπολογίζονται σε 2.500-3.000.

      7. Η μάχη του Αγιονορίου: Την επομένη ο Κολοκ. συγκάλεσε σύσκεψη των οπλαρχηγών στο Δερβενάκι. Αποφασίστηκε: ο Πλαπούτας να πιάσει τα Δερβενάκια, ο Νικηταράς και οι άλλοι το Στεφάνι και τ’ Αγιονόρι, ο Γιατράκος με τις δυνάμεις των Μύλων και του Κεφαλαρίου να καταλάβει το Χαρβάτι και αναλόγως να ενισχύσει τα Δερβενάκια. Τελικά ο Γιατράκος δεν κινήθηκε, ενώ ο Πλαπούτας έφθασε «κατόπιν εορτής» στα Δερβενάκια. ΄Ετσι οι Τούρκοι πρόλαβαν να βγουν από το στενό του Αγιονορίου.

      Στις 27 προς 28/7 ο Δράμαλης αποφάσισε να κινηθεί με το υπόλοιπο του στρατού του από το δρόμο του Αγιονορίου προς την Κόρινθο. ΄Εστειλε εμπροσθοφυλακή να καταλάβει τη χαράδρα του Μπερμπατιού. Ο Νικηταράς έσπευσε να τοποθετήσει τους περισσότερους στρατιώτες του στο δρόμο μεταξύ Μπερμπατιού και Αγιονορίου. Ο Δράμαλης, όμως, τροποποίησε την πορεία του. ΄Ετσι βρέθηκε κοντά στο Νικηταρά, τον οποίο ανάγκασε να υποχωρήσει στο Στεφάνι με απώλειες. Ο Δράμαλης μετά στράφηκε προς το στενό που από το Στεφάνι οδηγούσε στο Αγιονόρι. Πρόλαβε, όμως, το σώμα του Νικηταρά και κατέλαβε επίκαιρες θέσεις απόπου πυροβολούσε τους Τούρκους. ΄Ετσι οι Τούρκοι βρέθηκαν ανάμεσα σε δύο πυρά, τών Φλεσσαίων και του Νικηταρά. Οι απώλειές τους ήταν τουλάχιστο 600 νεκροί, ανάμεσά τους και ο Τοπάλ Αλή πασάς. Ο Δράμαλης μόλις διασώθηκε. Από την υπερφίαλη στρατιά του απέμεινε ένα ράκος.

     8. Ο θάνατος του Δράμαλη: Μετά το θρίαμβό τους, οι ΄Ελληνες κατέλαβαν επίκαιρες θέσεις στο Σούλι και στα Βασιλικά, στον ΄Αγ. Σώστη και ΄Αγ. Βασίλειο, στα Κλένια και στα Μεγάλα Δερβένια των Γερανείων για ν’ αποκλείσουν το Δράμαλη στην Κόρινθο. Στις 7 και στις 12/20 Αυγ. ο Δράμαλης δοκίμασε να σπάσει τον κλοιό και να κατευθυνθεί προς το Κιάτο και τα Βασιλικά, αλλ’ απέτυχε. Στις 20/8 σκοτώθηκε ο Αναγν. Πετμεζάς κ.ά.

      Ο Κολοκ. αντιλήφθηκε ότι μετά από αυτό ο Δράμαλης θα στρεφόταν προς το Ναύπλιο, γιαυτό έκαμε ανάλογες προσαρμογές των δυνάμεών του. ΄Ετσι απέτυχε νέα απόπειρα των Τούρκων προς τα Κλένια για να συνδεθούν με το Ναύπλιο. Στα τέλη Σεπτ. επιχείρησε με 2.000 άντρες ν’ ανοίξει δίοδο επικοινωνίας προς τη Στερεά από τα στενά της Μεγαρίδας αλλ’  αποκρούστηκε από το Νικηταρά. Μετά από αυτές τις αποτυχίες το ενδιαφέρον του Δράμαλη στράφηκε στον ανεφοδιασμό του Ναυπλίου.

      Ούτε και αυτό, όμως, το ολοκλήρωσε, διότι στα τέλη Οκτ. ή Νοεμβ. πέθανε. Το έργο του ανέλαβαν οι διάδοχοί του.

     9. Η επάρατη Διχόνοια: Παρά τις επιτυχίες των Ελλήνων, η πολιορκία της Πάτρας δεν εξελισσόταν καλά. Κύρια αιτία οι έριδες ανάμεσα στους πολιτικούς και στους στρατιωτικούς. Σε κάθε σημαντική πρωτοβουλία του Κολοκ. οι πολιτικοί αντιδρούσαν. Αδιαφορούσαν για τις οικονομικές ανάγκες των στρατευμάτων του. ΄Ηθελαν να φύγει από την Πελοπ. ΄Ετσι εκδόθηκε διαταγή που τον όριζαν επικεφαλής πελοποννησιακής δύναμης με προορισμό τη δυτική Στερεά Ελλάδα. Ο Κολοκ. αρνήθηκε να εγκαταλείψει την Πάτρα. ΄Αφησε «στο πόδι του» τον Πλαπούτα και με τη συνοδεία 80 αντρών έφυγε για την Κόρινθο, για να ιδεί «τι μυαλά έχει η Κυβέρνηση». ΄Οταν πλησίαζε στην Κόρινθο, ο Κωλέττης του διαμήνυσε ν’ αφήσει τους άντρες του έξω από την πόλη. Η υποδοχή και του ίδιου προσωπικά ήταν προσβλητική. Αναχώρησε με τους άντρες του για την Τρίπολη. Τον πρόλαβαν, όμως, στο Ζευγολατιό και τον παρακάλεσαν να επιστρέψει. Δε θα το έκανε αν δεν επενέβαινε ο επίσκοπος Κορίνθου Κύριλλος. Τελικά τον άφησαν να επανέλθει στην Πάτρα.

       Η πολιορκία της Πάτρας είχε πλέον ξεχειλώσει. Παρά ταύτα ο Πλαπούτας κατάφερε ν’ αποκρούσει επίθεση των Τούρκων. Ο Κολοκ. επέστρεψε στην Πάτρα στις αρχές Μαΐου αλλά το οικονομικό του πρόβλημα δε λύθηκε. Σαν να μην έφθαναν αυτά, ανατέθηκε στον Κανέλλο Δεληγιάννη η αρχηγία των Πελοποννησίων που θα πήγαιναν στη Στερεά Ελλάδα απόπου αναμένονταν ισχυρά τουρκικά στρατεύματα. ΄Ετσι το ενδιαφέρον της Κυβέρνησης στρεφόταν προς τα εκεί και παραμελούνταν η Πάτρα. Αυτά έκαναν τους στρατιωτικούς να σκέπτονται αυτονόμηση έναντι των πολιτικών. Στην κατεύθυνση αυτή κινούνταν και η συμφωνία που υπογράφηκε στο Σαραβάλι στις 17/5 ανάμεσα στους Θεόδ. Κολοκ., Μάρκο Μπότσαρη, Παναγ. Γιατράκο, Αλέξ. Βλαχόπουλο και Γεώργ. Σισίνη ότι αν κάποιος από αυτούς δεχόταν επίθεση, οι άλλοι θα έσπευδαν να τον βοηθήσουν.

       Ο φανερός, όμως, ή ύπουλος πόλεμος κατά του Κολοκ. και άλλων είχε πολλές πτυχές. Το χειρότερο: σταδιακά του αποδυνάμωναν τις πολιορκητικές δυνάμεις στην Πάτρα. Τελικά του απέμειναν 600. ΄Ετσι θεώρησε άσκοπη την παραμονή του στο Σαραβάλι και στις 23/6 διέλυσε την πολιορκία της Πάτρας και αναχώρησε για τη Γαστούνη με τελικό προορισμό την Τρίπολη.