Φωκίωνας  - Η άλωση της Ολύνθου  -  Νέος ιερός πόλεμος

    Στην Αθήνα όμως –και στην Ελλάδα γενικότερα– πολλοί ήταν εκείνοι που θεωρούσαν καταστροφικό τον πόλεμο κατά του Φιλίππου. Τέτοιος ήταν προπάντων ο Φωκίωνας. Γεννήθηκε το 402 π.Χ. Πρωτοεμφανίστηκε το 376 ως υποστράτηγος του Χαβρίου στη ναυμαχία της Νάξου. Εκλέχτηκε 45 φορές στο αξίωμα του στρατηγού και πάντοτε διέπρεψε. Ήταν και λαμπρός ρήτορας. Ηγήθηκε της αντίπαλης του Δημοσθένη παρατάξεως, υποστηρίζοντας ότι είναι ασύμφορος ο πόλεμος κατά του Φιλίππου. Έβλεπε την αδήριτη ανάγκη της ενώσεως των Ελλήνων υπό την ηγεμονία του Φιλίππου. Δεν ήταν φυσικά ο μόνος. Θερμός κήρυκας αυτής της ιδέας υπήρξε και ο Ισοκράτης.

     Ο Δημοσθένης δεν κατόρθωσε να πείσει τους Αθηναίους να αναλάβουν πόλεμο κατά του Φιλίππου. Χρειάστηκαν αρκετοί μήνες για να στείλουν μια ασήμαντη δύναμη στη Χερσόνησο. Οι Ολύνθιοι υπήρξαν για πολύ φίλοι και σύμμαχοι του Φιλίππου. Αυτή την περίοδο, όμως, βλέποντας ότι κινδυνεύουν να πάθουν ό,τι και γείτονές τους, αποφάσισαν να έρθουν σε ρήξη μαζί του. Άσκοπα πάσχιζε ο Δημοσθένης να πείσει τους Αθηναίους να τους στείλουν βοήθεια.

    Το 350 ο Φίλιππος επιχείρησε να υποτάξει τους Ολύνθιους. Μόλις το 348 οι Αθηναίοι έστειλαν ενισχύσεις. Είτε, όμως, επειδή αυτές έφθασαν αργά, είτε διότι ήταν άσχημα οργανωμένες δεν κατόρθωσαν να σώσουν την πόλη. Στις αρχές του 347 η Όλυνθος έπεσε στα χέρια του Φιλίππου καθώς και άλλες 32 πόλεις της περιοχής.

    Μετά την έκπτωση του Φάλαικου, αρχηγοί των Φωκέων αναδείχτηκαν οι Δεινοκράτης, Καλλίας και Σωφάνης. Αυτοί πολιόρκησαν τον Ορχομενό και την Κορώνεια. Έτσι αναγκάστηκαν οι Θηβαίοι να ζητήσουν βοήθεια από το Φίλιππο. Αυτός μαζί με τους Θεσσαλούς εισέβαλε στη Φωκίδα, την οποία κατέλαβε και αμέσως συγκάλεσε το αμφικτιονικό συνέδριο. Αυτό εξέδωσε δυο αποφάσεις: α) Όλες οι φωκικές πόλεις που συμμετείχαν στην ιεροσυλία να κατασκαφούν, οι κάτοικοί τους να μεταφερθούν και να προσφέρουν στο ναό κάθε χρόνο φόρο 60 ταλάντων ώσπου ν’ αποκατασταθούν οι λεηλασίες, και οι φυγάδες τους να θεωρούνται παντού μολυσμένοι. β) Οι δύο ψήφοι των Φωκέων στο συνέδριο περιέρχονται στο Φίλιππο.

     Έτσι το 346 ο Φίλιππος τιμώρησε την ιεροσυλία των Φωκέων. Οι Αθηναίοι αδράνησαν. Ο Φίλιππος δεν αρκέστηκε σ’ αυτά. Είχε στραμμένο το ενδιαφέρον του και στο νότο και στο βορρά. Το 344 προστάτευσε τους Μεσσήνιους, τους Αρκάδες και τους Αργείους από τις επιθέσεις των Σπαρτιατών. Το 341 πολιόρκησε στη Θράκη την Πέρινθο και το Βυζάντιο. Η βοήθεια που έστειλαν οι Αθηναίοι ήταν και πάλι ανεπαρκής. Ο αντιπαθής στρατηγός Χάρης που στείλανε δεν έγινε δεκτός από τους συμμάχους τους. Οι Αθηναίοι ήταν έτοιμοι να τους εγκαταλείψουν. Παρενέβη, όμως, ο Φωκίωνας και τους εμπόδισε. Ο δήμος έστειλε το Φωκίωνα. Ο Φίλιππος αναγκάστηκε να λύσει την πολιορκία των πόλεων. Το 339 υπέγραψε συνθήκη ειρήνης με τους Αθηναίους και τους άλλους Έλληνες, περιμένοντας την κατάλληλη στιγμή για να πραγματοποιήσει τα μεγαλεπήβολα σχέδιά του.