Μιχαήλ Β΄ ο Τραυλός (820-829)

    Καταγόταν από το Αμόριο της Φρυγίας. Έγινε ιδρυτής νέας δυναστείας, της Φρυγικής ή εξ Αμορίου (820-867). Άλλοτε ήταν κόμης των εξκουβιτόρων. Ενεργητικότατος αλλ’ άξεστος στρατιώτης. Στα εικονομαχικά μετριοπαθής, ενώ στα πολιτικά ρεαλιστής.

α) Η επανάσταση του Θωμά του Σλάβου

    Στο ξεκίνημα της βασιλείας του ο Μιχαήλ Β΄ κλήθηκε ν’ αντιμετωπίσει μια σοβαρή αντίδραση, την επανάσταση του Θωμά του Σλάβου, που διήρκεσε τρία σχεδόν χρόνια (821-23).

    Ο Θωμάς καταγόταν από σλαβική οικογένεια. Κατοικούσε στο θέμα των Αρμενιακών. Υπηρετούσε υπό τις διαταγές του Βαρδανίου και ήταν σύντροφος του Μιχαήλ Β΄. Το 803 δείχθηκε πιστός στο Βαρδάνιο όταν επαναστάτησε κατά του Νικηφόρου. Είδαμε πώς τον τίμησε ο Λέων Ε΄. Μετά τη δολοφονία του Λέοντα Ε΄ κατηγόρησε το Μιχαήλ Β΄ ως σφετεριστή και αποφάσισε να υπερασπιστεί τη νομιμότητα. Απέκτησε πολλούς οπαδούς, κυρίως στη Μ. Ασία όπου σταδιοδρόμησε. Στρατολόγησε Σαρακηνούς, Πέρσες, Αρμένιους, Ίβηρες κ.ά.

   Η εξέγερση του Θωμά προκάλεσε αναταραχή στα αραβοβυζαντινά σύνορα. Για ν’ αποφύγει το διμέτωπο αγώνα, επιχείρησε δυναμική επιχείρηση κατά των Αράβων και έκλεισε συμφωνία με το χαλίφη Μαμούν, που ίσως στρεφόταν και κατά του Μιχαήλ Β΄. Ο πατριάρχης Αντιοχείας Ιώβ τον έστεψε αυτοκράτορα. Έγινε κύριος της Ανατολής. Δεν τον ακολούθησαν ο διοικητής του θέματος Οψικίου Κατακιζάς και ο στρατηγός Ολβιανός των Αρμενιακών. Όταν εδραιώθηκε στην Ανατολή, στράφηκε στα δυτικά. Τον Οκτ. ή Νοέμβ. του 821 έφθασε στη Θράκη. Το Δεκ. πολιόρκησε την Κων/πολη. Η πολιορκία επαναλήφθηκε την άνοιξη του 822. Διέταξε τη συγκέντρωση όλου του στόλου των περιοχών που έλεγχε. Αυτό το στόλο, όμως, τον κατέστρεψε ο αυτοκράτορας. Ο Μιχαήλ Β΄ ενισχύθηκε και από τους Ολβιανό και Κατακιζά. Επενέβησαν και οι σύμμαχοι των Βυζαντινών Βούλγαροι του Ομουρτάγ. Έτσι λύθηκε η πολιορκία της Κων/πολης (φθινόπωρο 822).

    Ο Θωμάς κατέφυγε στη Διάβαση για να παραχειμάσει. Από εκεί οργάνωνε επιδρομές στη Θράκη. Χτυπήθηκε, όμως, αιφνιδιαστικά από τις αυτοκρατορικές δυνάμεις και ο στρατός του διαλύθηκε. Ο Θωμάς με μερικούς οπαδούς του κατέφυγε στην Αρκαδιούπολη. Οι κάτοικοί της τον παρέδωσαν στο Μιχαήλ. Βασανίστηκε και εκτελέστηκε. Το φθινόπωρο του 823 έληξε οριστικά το εγχείρημα του Θωμά.

β) Κατάκτηση της Κρήτης και της Σικελίας υπό των Αράβων

      Οι Άραβες εκμεταλλεύθηκαν τη διαμάχη Θωμά - Μιχαήλ για να πετύχουν τους σκοπούς τους. Το 823, ενώ το βυζαντινό ναυτικό κατευθυνόταν στην Κων/πολη, Άραβες από την Ισπανία υπό τον Απόχαψη αποβιβάστηκαν στην Κρήτη και σε λίγο την υποδούλωσαν, αφού θανάτωσαν και τον αρχιεπίσκοπο Κύριλλο, και στη συνέχεια εξισλάμισαν βίαια το σύνολο σχεδόν των κατοίκων της. Το 825 ο Μιχαήλ Β΄ έστειλε εναντίον τους το στρατηγό των Κιβυρραιωτών Κρατερό. Παρά τις αρχικές επιτυχίες του, τελικά κατατροπώθηκε. Η Κρήτη έμεινε υπόδουλη επί 138 χρόνια.

     Ταυτόχρονα οι Αγλαβίτες της Αφρικής επιτέθηκαν κατά της Σικελίας. Τη κυρίευσαν και τη λεηλάτησαν. Διοικητής της Σικελίας ήταν ο πατρίκιος Γρηγοράς. Οι Συρακούσιοι, δυσαρεστημένοι από το Μιχαήλ Β΄, εξηγέρθηκαν, φόνευσαν το Γρηγορά και ανακήρυξαν ηγεμόνα κάποιον Ευφήμιο. Το 826 ο Μιχαήλ Β΄ έστειλε στρατό υπό το στρατηγό Φωτεινό, ο οποίος κατέλαβε τη Σικελία και τις Συρακούσες. Ο Ευφήμιος κατέφυγε στους Αγλαβίτες. Αυτοί το 827 με ικανές δυνάμεις πολιόρκησαν τις Συρακούσες. Έφυγαν αφού έλαβαν 50.000 χρυσά νομίσματα. Επανήλθαν, όμως, σε λίγο και κυρίευσαν τη Μεσσήνη και τον Πάνορμο. Μόνο οι Συρακούσες αντιστάθηκαν επί πολύ.

γ) Άλλα ζητήματα επί της βασιλείας του Μιχαήλ Β΄. Το τέλος του

    1. Επανήλθε στο προσκήνιο το οξύ ζήτημα των εικόνων με αμφισβητήσεις των αποφάσεων της Ζ΄ Οικ. Συνόδου. Επιλαμβάνονται του θέματος τοπικές σύνοδοι. Απεβίωσαν, όμως, οι δύο δυναμικότεροι εκφραστές της εικονοφιλίας, ο Θεόδωρος Στουδίτης (826) και ο πρώην πατριάρχης Νικηφόρος (828).

      2.Την ίδια περίοδο χάθηκε για το Βυζάντιο και η Δαλματία. Ανακτήθηκε μετά 50 χρόνια.

    3. Ο Μιχαήλ Β΄ απάλλαξε του «καπνικού» ( φόρος επί των οικοδομών) τα θέματα του Οψικίου και των Αρμενιακών.

      4. Ανακήρυξε συμβασιλέα το γιο του Θεόφιλο.

      5. Ανοικοδόμησε πολλές κατεστραμμένες πόλεις.

     6. Ο Μιχαήλ Β΄ πέθανε το 829, αφού βασίλευσε επί 8 χρόνια και 9 μήνες.