4. Το «Μακεδονικό» στα βουλγαρο-γιουγκοσλαβικά πλαίσια - Η δράση του ΝΟΦ (1945)

    Στην κρισιμότερη, για την Ελλάδα, φάση του το «Μακεδονικό» εισήλθε κατά τους τελευταίους μήνες του 1944 και τους πρώτους του 1945.

        Παράγοντες που συντέλεσαν σε αυτό: α) Ως προς το 1944: 1) η πολιτειακή αλλαγή της 9/9/44 στη Βουλγαρία, με την ανάληψη της εξουσίας από το «Πατριωτικό Μέτωπο» που ελεγχόταν από το ΚΚΒ και οι προθέσεις των νέων ηγετών να διατηρήσουν τα κατεχόμενα στην Ελλάδα εδάφη. Είδαμε τις ελληνικές ενέργειες για ν’ αποτραπεί αυτό· 2) η είσοδος του σοβιετικού στρατού στη Βουλγαρία με αδιευκρίνιστες τις περαιτέρω διαθέσεις του.

    Ως προς το 1945: Η απειλή προερχόταν από τους Γιουγκοσλάβους παρτιζάνους. Εάν οι Σοβιετικοί προχωρούσαν προς το Αιγαίο, σχεδιαζόταν ταυτόχρονη είσοδος μονάδων ΛΑΣ Μακεδονίας, συνεπικουρούμενων από τάγματα Σλαβομακεδόνων, στο ελλην. έδαφος και πορεία προς Θεσ/νίκη. Χρειάστηκε η αποφασιστική παρέμβαση του Στάλιν για ν’ αποτραπεί αυτό.

     Αποφασιστικής σημασίας για τη διασφάλιση επί του «Μακεδονικού» των ελληνικών δικαίων και συμφερόντων υπήρξε η ένταξη της Ελλάδας στη σφαίρα επιρροής της Δύσης. Μετά από αυτό το πρόβλημα μετεξελίχθηκε σε γιουγκοσλαβο-βουλγαρική διαμάχη. «Μήλο της έριδος» σε αυτή ήταν η βουλγαρική περιοχή της Μακεδονίας του Πιρίν. Η Βουλγαρία αντιστάθηκε αποτελεσματικά. Χρειάστηκε και εδώ η παρέμβαση των Τσώρτσιλ – Στάλιν για να αναβληθεί η επίλυση της διαφοράς και να «χαμηλώσουν οι τόνοι». Μετά από δυο χρόνια και δυο συναντήσεις, μία στο Μπλεντ της Γιουγκοσλαβίας (2/8/47) και μία στο Ευξείνογκραντ της Βουλγαρίας (27/11/47), οι δυο χώρες υπέγραψαν σχετική συμφωνία. Μια συμφωνία, όμως, που αχρηστεύθηκε ένεκα της ρήξης Στάλιν – Τίτο.

       Μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας (12/2/45) πολλά στελέχη του ΚΚΕ καθώς και πολλοί σλαβόφωνοι από τη Δ. Μακεδονία κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία.

    Αμέσως μετά οι Σλαβομακεδόνες από την Ελλάδα συγκρότησαν στα Σκόπια μια νέα πολιτική οργάνωση, το «Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο» (ΝΟΦ) για την καλύτερη διεξαγωγή του αγώνα τους για τη «Μακεδονία του Αιγαίου». Το ΝΟΦ λειτουργούσε ως «Αιγαιομακεδονική Επιτροπή» του ΚΚΜακεδονίας. Σε αυτή την περίπτωση οι «γραμμές» ΚΚΕ και ΝΟΦ συνέπιπταν. Κατά τη διάρκεια του 1945 ένοπλες ομάδες του ΝΟΦ πραγματοποιούσαν στο ελληνικό έδαφος δολιοφθορές κατά της Εθνοφυλακής και βρετανικών μονάδων.

        Αυτή η τακτική είχε βαριές συνέπειες για τη Β. Ελλάδα. Το ΚΚΕ την κατήγγειλε μεν, η ελλην. κυβέρνηση, όμως, την εξέλαβε ως αθέτηση της Συμφωνίας της Βάρκιζας. Γιαυτό οργάνωσε διώξεις κατά των σλαβόφωνων της περιοχής, κατηγορώντας τους για συνεργασία με τις κατοχικές δυνάμεις, Γερμανία και Βουλγαρία, και της υπόθαλψης αυτονομιστικών ομάδων.