3. Η γιουγκοσλαβική εμπλοκή - ΚΚΕ και Σλαβομακεδόνες

     1. Η Βουλγαρία δεν κατέλαβε μόνο τη μισή ελληνική Μακεδονία, αλλά και το τμήμα της που ανήκε στη Γιουγκοσλαβία. Πολύ γρήγορα το ΚΚΓιουγκοσλαβίας και ο αρχηγός του Τίτο συνειδητοποίησαν ότι εκεί υπήρχε ευρύ φιλοβουλγαρικό στοιχείο, ιδιαίτερα όταν είδαν την ηγεσία της κομουνιστικής της οργάνωσης να εντάσσεται στο ΚΚΒ. Ο Τίτο έπεισε την Κομιντέρν μέσω του Στάλιν ν’ ανατεθεί στο ΚΚΓ η πρωτοβουλία στο Μακεδονικό. Μετά από αυτό ο Τίτο κινήθηκε δραστήρια για να κατοχυρώσει τα γιουγκοσλαβικά δικαιώματα και συμφέροντα στην περιοχή. Πέτυχε την επιβεβαίωση της θέσης του Μεσοπολέμου ότι οι Σλάβοι της Μακεδονίας ανήκαν σε χωριστή σλαβική εθνότητα, τους «Μακεδόνες». Αυτή τη θέση την επεξέτεινε, μάλιστα, και στις μακεδονικές περιοχές της Ελλάδας και της Βουλγαρίας.

       Για να παγιώσει αυτή την πολιτική του, το 1943 έστειλε στα Σκόπια το στενό του συνεργάτη Βουκμάνοβιτς Τέμπο για να ανασυγκροτήσει το ΚΚΜακεδονίας και να το εντάξει στο ΚΚΓ. Ακόμη συνέστησε το «Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό» Μακεδονίας. Μετά προχώρησε σε συνεννοήσεις με τους Έλληνες και τους Βούλγαρους κομουνιστές για μια μόνιμη επίλυση του «Μακεδονικού», στα όρια των δικών του επιδιώξεων φυσικά. Με τους Βουλγάρους συντρόφους του υπό το Γκεόργκι Δημητρώφ δεν είχε ιδιαίτερες δυσκολίες να τους πείσει.

      Έχοντας εξασφαλίσει τη βουλγάρικη συναίνεση, στράφηκε προς τους Έλληνες συντρόφους του. Έτσι, το θέρος του 1943 ο Τέμπο ήρθε στην Ελλάδα και είχε διαδοχικές συναντήσεις με κορυφαία στελέχη του ΚΚΕ που ηγούνταν του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ. Στόχος του και η δημιουργία ενός Κοινού Βαλκανικού Στρατηγείου των αντιστασιακών οργανώσεων Γιουγκοσλαβίας, Ελλάδας, Αλβανίας και Βουλγαρίας. Όσον αφορά τη Μακεδονία επιδίωκε τη σύσταση κοινών Επιτελείων Γιουγκοσλάβων – Ελλήνων – Βουλγάρων παρτιζάνων. Στα πλαίσια αυτά προβλεπόταν και ακώλυτη πολιτική καθοδήγηση, μέσα στην Ελληνική Μακεδονία, των σλαβόφωνων από Γιουγκοσλαβομακεδόνες καθοδηγητές. Τελικός στόχος του η δημιουργία ενιαίου μακεδονικού κράτους υπό τη μορφή μιας κομουνιστικής ομοσπονδίας. Στα μόνα που συμφώνησαν οι Έλληνες συνομιλητές του ήταν α) για μια συνεργασία στις παραμεθόριες περιοχές, και προπάντων β) να επιτραπεί σε Γιουγκοσλαβομακεδόνες καθοδηγητές να προπαγανδίζουν την ιδέα του «μακεδονισμού»!

      2. Είδαμε σε προηγούμενες σελ. από πότε χρονολογείται και πώς εξλίχθηκε η εμπλοκή του ΚΚΕ με το «Μακεδονικό», ιδιαίτερα στα πλαίσια της Κομουνιστικής Διεθνούς. Πολλά ηγετικά στελέχη του ΚΚΕ στη Δ. Μακεδονία ήταν «Σλαβομακεδόνες». Αυτοί συνάντησαν πολλές δυσκολίες προκειμένου να εντάξουν τους συντοπίτες τους στο ΕΑΜ και στον ΕΛΑΣ. Οι ντόπιοι ήταν ιδιαίτερα καχύποπτοι απέναντι σε αυτά τα στελέχη, τα οποία προπολεμικά ταυτίστηκαν με την αποσχιστική πολιτική του ΚΚΕ. Από την άλλη, οι βουλγαρόφωνοι ήταν αντίθετοι σε κάθε οργάνωση που ελεγχόταν από Έλληνες. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, ο Τέμπο πρωτοστάτησε στη δημιουργία, τέλη του 1943, στη Δ. Μακεδονία του Σλαβομακεδονικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Μετώπου (ΣΝΟΦ), που ναι μεν τελούσε υπό το ΕΑΜ, στην ουσία, όμως, τον έλεγχο είχαν στελέχη του ΚΚΜ και Γιουγκοσλαβομακεδόνες παρτιζάνοι, οι οποίοι προωθούσαν το «μακεδονισμό».

      Έτσι η ρήξη ήταν αναπόφευκτη. Και δεν άργησε: το Μάη 1944 το ΚΚΕ διέλυσε το ΣΝΟΦ. Ηγετικά στελέχη του υπό το Ναούμ Πέγιοφ κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία. Το ΚΚΕ υπαναχώρησε. Οι «στασιαστές» επανήλθαν. Ενόψει δε, μετά την απελευθέρωση, της κρίσιμης αναμέτρησής του με τις άλλες πολιτικές δυνάμεις στην Ελλάδα, το ΚΚΕ είχε απόλυτη ανάγκη τη συνεργασία με τους Γιουγκοσλάβους παρτιζάνους. Κάτω από αυτό τον ασφικτικό κλοιό, το ΚΚΕ υποχώρησε στις πιέσεις και δέχτηκε τη συγκρότηση αμιγώς σλαβομακεδονικών «ταγμάτων» στα πλαίσια του ΕΛΑΣ στη Δ. Μακεδονία.

     Τα «τάγματα» αυτά, όμως, γρήγορα επιδόθηκαν σε ευρύτατες στρατολογήσεις σλαβόφωνων και βουλγαρόφιλων και προχώρησαν σε κινήσεις αυτονόμησης. Γρήγορα (Οκτ. 1944) η ηγεσία του ΕΛΑΣ Δ. Μακεδονίας αντελήφθη τον κίνδυνο κι έδιωξαν τους Σλαβομακεδόνες πέρα από τα ελληνικά σύνορα. Σε ένα μήνα άρχισε η αποχώρηση και των Γερμανών. Οι εκδιωχθέντες Σλαβομακεδόνες εντάχθηκαν στη νεοσύστατη (Νοέμ. 1944) 1^η Ταξιαρχία Κρούσης της Αιγαιατικής Μακεδονίας» ως οργανικό τμήμα του «Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού» (ΛΑΣ) Μακεδονίας. Η «Ταξιαρχία», όμως, αντί να κινηθεί νότια, διατάχθηκε (προς απογοήτευση των Σλαβομακεδόνων) να κινηθεί προς βορρά για την καταδίωξη των Αλβανών κομουνιστών του Κοσσυφοπεδίου. Αυτό αποτελούσε ένα δείγμα κάποιας αλλαγής στη γιουγκοσλαβική πολιτική στο «Μακεδονικό».