4. Προσπάθειες ανασυγκρότησης

      Σε άλλο σημείο είδαμε, συνοπτικά, τι άφησε πίσω της η Κατοχή: έντονη αστάθεια, ερήμωση, αποκαϊδια, καταστροφές υποδομών, πένθη, πείνα, φτώχεια, συμφορά κτλ.

      Ενώπιον αυτής της κατάστασης βρέθηκαν οι κυβερνήσεις της απελευθέρωσης. Στις αρχές του 1945 το πιο επιτακτικό και επείγον πρόβλημα ήταν η διατροφή του πληθυσμού. Ανακούφιση πρόσφερε η UNRRA με την προσφορά σε πρώτη φάση 1.200.000 τόνους τρόφιμα.

     Οι τέτοιες καταστάσεις, όμως, ανακουφίζονται μεν αλλά δε θεραπεύονται με εισφορές. Γιαυτό η κυβέρνηση κατέφυγε στις ΗΠΑ ζητώντας δάνειο για ανάπτυξη. Τον Απρ. 1945 υποβλήθηκε το σχετικό αίτημα από το διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας. Οι Αμερικανοί δεν έδειξαν πρόθυμοι. Ο αρμόδιος υφυπουργός τους απάντησε ότι αυτές οι καταστάσεις δεν αντιμετωπίζονται μ’ εξωτερικά δάνεια αλλά μόνο με αυστηρά εσωτερικά μέτρα. Ανταποκρινόμενος σε αυτή την υπόδειξη ο Π. Βούλγαρης, τον Ιούν. διόρισε το διοικητή της ΤτΕ Κυρ. Βαρβαρέσο, αντιπρόεδρο της κυβέρνησης και υπ. Εφοδιασμού.

    Ο Βαρβαρέσος κατάρτισε ένα φιλόδοξο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων, το οποίο στις 3/6 υπέβαλε στους Αμερικανούς.

     Η αμερικανική κυβέρνηση αρνήθηκε μεν να χορηγήσει απευθείας δάνειο, τον Ιούλ. όμως διέρρευσε ότι το αίτημα προωθούνταν μέσω μιας τράπεζας. Από τα 250 εκ. δολ., όμως, που ο Βαρβαρέσος θεωρούσε αναγκαία, η τράπεζα αυτή χορηγούσε μόνο 25.

   Το πρόγραμμα ανασυγκρότησης συναντούσε ποικίλες αντιστάσεις: οι έμποροι και οι βιομήχανοι περιόρισαν τις εμπορικές και παραγωγικές τους δραστηριότητες και απέκρυψαν αγαθά. Η απειλή του λιμού ήταν επί θύραις. Η τιμή της λίρας ανέβαινε. Ο Βερβαρέσος πρότεινε κατάσχεση των κρυμμένων αγαθών, αλλά σκόνταψε στην αντίθεση της κυβέρνησης και της κοινής γνώμης. Από την πλευρά του το ΚΚΕ μαχόταν το οικονομικό πρόγραμμα. Ο Βαρβαρέσος παραιτήθηκε. Ο πρωθυπουργός κατέφυγε και πάλι στην UNRRA, ζητώντας τις «καλές της υπηρεσίες» σε μια προσπάθεια ανάπτυξης. Ανέκυψαν σοβαρές αντιρρήσεις για την ανάμιξή της στα εσωτερικά της χώρας ως προσβολή της εθνικής κυριαρχίας κι αξιοπρέπειας. Ο Βρετανός υπ. Εξωτερικών, όμως, Ε. Μπέβιν υιοθετούσε την ενεργότερη ανάμιξη της UNRRA, αλλά ταυτόχρονα ο Αμερικανός συνάδελφός του ήταν αντίθετος. Είχαμε αδιέξοδο σε μια στιγμή που η κατάσταση της χώρας ήταν τραγική και οι κυβερνήσεις της ανίκανες ν’ αποτρέψουν την καταστροφή και να εκπονήσουν κι εφαρμόσουν ένα πειστικό πρόγραμμα οικ. ανασυγκρότησης.

    Έτσι η UNRRA μεταβλήθηκε σε ισχυρό παράγοντα της ελληνικής πολιτικής, αποτρέποντας τον κίνδυνο μιας νέας λιμοκτονίας. Για να σταθεροποιηθεί, όμως, η κατάσταση και να δρομολογηθεί μια πορεία ανάπτυξης θα έπρεπε ή να αναλάβει η UNRRA τα ηνία της ελληνικής οικονομίας ή να παρέμβουν ενεργά οι δυτικές Δυνάμεις. Οι Αμερικανοί δίσταζαν μεν ν’ αναμιχθούν, αλλά ταυτόχρονα αναζητούσαν λύσεις. Στις 9/1/46 εγκρίθηκε τελικά το δάνειο των 25 εκ. δολ. για την εισαγωγή αγαθών που θα συντελούσαν στην ανασυγκρότηση της χειμαζόμενης Ελλάδας.