Η βασιλεία του Ανδρονίκου Δ΄ (1376 – 1379).

H δεύτερη βασιλεία του Ιωάννη Ε΄

    1. Ο Ανδρόνικος Δ΄, μετά την απελευθέρωσή του ήρθε σ’ επαφή με τους Γενουάτες του Γαλατά και τους φίλους τους Οθωμανούς, οι οποίοι έναντι βαρυτάτων για το Βυζάντιο ανταλλαγμάτων τον βοήθησαν να εισέλθει στην Κων/πολη (Αύγ. 1376). Αφού συνέλαβε και φυλάκισε τον πατέρα του και τους αδελφούς του Μανουήλ και Θεόδωρο, κατέλαβε την εξουσία, την οποία διατήρησε ως τον Ιούλ. του 1379. Τα ανταλλάγματα προς τους υποστηρικτές του ήταν: α) Στον Μουράτ Α΄ παραχώρησε την επίζηλη Καλλίπολη, απόπου εύκολα τα τουρκικά στρατεύματα διακινούνταν μεταξύ Ασίας και Ευρώπης. Είχε ακόμα το δικαίωμα να επιβάλλει νέους φόρους στο Βυζάντιο, και το έκαμε. β) Στους Γενουάτες εκχώρησε την Τένεδο, επίσης μεγάλης στρατηγικής σημασίας. Αυτό οδήγησε σε βενετογενουατικό πόλεμο, στον οποίο αναμίχθηκαν ο βασιλιάς της Ουγγαρίας και άλλοι ηγεμόνες της Δύσης. Από αυτό τον πόλεμο -που κράτησε ως το 1381- εκείνοι που προπάντων ωφελήθηκαν ήταν οι Τούρκοι, και ο περισσότερο ζημιωμένος το Βυζάντιο.

     Ο Ανδρόνικος Δ΄ υποχρεώθηκε να ταχθεί με τους Γενουάτες. Αυτοί τον υποχρέωσαν να -παρά την άθλια οικονομική κατάσταση του κράτους- κατασκευάσει όπλα και μηχανήματα, να εξοπλίσει πολεμικά πλοία και να στρατολογήσει μισθοφόρους.

    2. Τον Ιούν. του 1379 ο Ιωάννης και οι δυο γιοι του δραπέτευσαν από τη φυλακή. Σε αυτή τη δραπέτευση πρέπει να συνέβαλαν και οι εχθροί του Ανδρονίκου, ως φιλογενουάτη, Βενετοί. Επειδή η αλλαγή στο θρόνο ήταν αδύνατη χωρίς την έγκριση του Μουράτ Α΄, ο Ιωάννης και οι γιοι του κατέφυγαν στη Μ. Ασία όπου βρισκόταν ο Μουράτ. Αφού εξασφάλισαν τη συγκατάθεσή του, τον Ιούλ. του 1379 εισήλθαν στην Κων/πολη. Ο Ανδρόνικος Δ΄ κατέφυγε στο Γαλατά, στους υποστηρικτές του Γενουάτες.

     Αυτή η αλλαγή ανέτρεψε και τις συμμαχίες. Ο Ιωάννης Ε΄ ήταν εχθρός των Γενουατών. Με τη βοήθεια των Βενετών και των Οθωμανών πολιόρκησε το Γαλατά. Η πολιορκία κράτησε δύο χρόνια κι έληξε λίγο πριν από το βενετογενουατικό πόλεμο (τέλος Απρ. 1381). Από τις συγκρούσεις η Κων/πολη εξουθενώθηκε οικονομικά. Οι κάτοικοί της λιμοκτονούσαν.

    3. Μετά την κατάληψη του Γαλατά α) οι Γενουάτες υπέγραψαν συνθήκη ειρήνης με το Μουράτ Α΄, και β) οι Ιωάννης Ε΄ και Ανδρόνικος Δ΄ συμβιβάστηκαν επ’ ωφελεία του δευτέρου: ο Ανδρόνικος Δ΄ αναγνωρίστηκε ως διάδοχος του πατέρα του και αναλάμβανε τη διοίκηση μιας περιοχής στην Προποντίδα και μετέφερε την έδρα του στη Σηλυμβρία.

      4. Τον Αύγ. του 1381 υπογράφηκε στο Τουρίνο συνθήκη και για την τυπική λήξη του βενετογενουατικού πολέμου. Τον Ιούν. του 1382 συνάφθηκε νέα συνθήκη ανάμεσα στο Βυζάντιο και στη Γένουα που κατοχύρωνε τα δικαιώματα του Ανδρονίκου Δ΄ στο θρόνο. Ακόμη οι συμβαλλόμενοι δεσμεύονταν σε παροχή βοήθειας στην περίπτωση που κάποιο από τα μέρη θα δεχόταν επίθεση από κάποιον τρίτο, εκτός αν αυτός ήταν οι Τούρκοι ή ο Μουράτ Α΄.