Η ΔΥΝΑΣΤΕΙΑ ΤΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ (1057 - 1185)

Ισαάκιος Α΄ Κομνηνός (1057 - 1059)

      Οι Κομνηνοί ανήκαν σε μία από τις μεγάλες οικογένειες της Μ. Ασίας που εξελληνίστηκαν και ταυτίστηκαν με το Βυζάντιο. Κατάγονταν από την Παφλαγονία. Οι πρώτοι Κομνηνοί, οι αδελφοί Μανουήλ και Νικηφόρος, που αναφέρει η Ιστορία εμφανίστηκαν επί Βασιλείου Β΄ του Βουλγαροκτόνου. Ο Ισαάκιος ήταν γιος του μεγάλου δομέστικου της Ανατολής Μανουήλ Κομνηνού.

     Από τις πρώτες ενέργειες του Ισαακίου Α΄ ως βασιλιά ήταν να ευχαριστήσει εκείνους που τον βοήθησαν. Ιδιαίτερα τον πατριάρχη Μιχαήλ, στον οποίο παραχώρησε για πρώτη φορά το δικαίωμα να διορίζει τους κληρικούς της Αγίας Σοφίας. Ακόμη έστειλε στις επαρχίες το στρατό που τον ακολούθησε, για ν’ αποφευχθούν επεισόδια στην Κων/πολη. Δεν άργησαν, όμως, να φανούν και τα πρώτα σύννεφα στη διακυβέρνησή του όταν επιχείρησε να εφαρμόσει την πολιτική του με τους βασικούς συνεργάτες του, τον Κων/νο Λειχούδη, αρχικά, και το Μιχαήλ Ψελλό, στη συνέχεια. Ενδιαφέρθηκε ιδιαίτερα για την αναδιοργάνωση του στρατού. Η στάση του, όμως, προς τους συγκλητικούς της Κων/πολης ήταν από ψυχρή ως εχθρική· τους αφαίρεσε τους τιμητικούς τίτλους που είχε μοιράσει ο προκάτοχός του. Αυτό προκάλεσε δυσαρέσκειες. Η αναδιοργάνωση του στρατού και οι άλλες παροχές προς τους στρατιωτικούς προκάλεσαν πρόσθετε δαπάνες που καλύφθηκαν με αύξηση της φορολογίας κτλ. Προχώρησε σε δημεύσεις ιδιωτικών περιουσιών και στην αφαίρεση από τα μοναστήρια και τις εκκλησίες κτημάτων που τα πρόσθεσε στην περιουσία του στέμματος, παρά τις έντονες διαμαρτυρίες του κλήρου και του πατριάρχη. Προκλήθηκε γενική δυσαρέσκεια. Η σχέση του με το δυναμικό πατριάρχη Μιχαήλ Κηρουλάριο διαρρήχθηκαν.

    Ο πατριάρχης ήταν αγαπητός στους Κωνσταντινοπολίτες, αντίθετα με τον Ισαάκιο. Γιαυτό δεν τόλμησε να τον πειράξει όσο βρισκόταν μέσα στην πόλη. Όταν, όμως, ο Μιχαήλ στις 8/11/1058 πήγε σ’ ένα μοναστήρι στα περίχωρα, ένα τμήμα Βαράγγων μισθοφόρων τον συνέλαβε και τον έστειλε στην Προκόννησο. Ο πατριάρχης αρνήθηκε να παραιτηθεί. Για το λαό ο πατριάρχης μεταβλήθηκε σε μάρτυρα. Κλήθηκε η σύνοδος να εξετάσει την καθαίρεσή του ως αιρετικού. Κατήγορός του ο Μιχαήλ Ψελλός. Πριν, όμως, ολοκληρωθεί η διαδικασία, ο πατριάρχης πέθανε. Τον διαδέχθηκε ο συνετός και σοφός Κων/νος Λειχούδης, ως τότε παραδυναστεύων του αυτοκράτορα.

     Αυτό, όμως, δεν κόπασε τις αντιδράσεις κατά του Ισαακίου. Όλοι σχεδόν, και στην πρωτεύουσα και στην επαρχία, εκδήλωναν -χωρίς βιαιότητες- τη δυσαρέσκειά τους προς την κεντρική εξουσία. Ο Ισαάκιος δεν άντεξε. Αρρώστησε (μετά από κεραυνοπληξία σε κυνήγι) κι αποφάσισε ν’ αποσυρθεί. Στις 24/11 ή στις 25/12/1059 κάλεσε στο παλάτι τον παλαιό φίλο και συναγωνιστή του Κων/νο Δούκα και τον όρισε διάδοχό του. Ο ίδιος έγινε μοναχός στη μονή Στουδίου. Μετά από δυο χρόνια πέθανε. Οι πολιτικές επιλογέ του απέτυχαν.