Μιχαήλ ΣΤ΄ ο Στρατιωτικός (1056 – 1057)

    1. Ανέλαβε επίσημα τα καθήκοντα του αυτοκράτορα στις 31/8/1056. Ήταν ήδη γέρος. «Στρατιωτικός» αποκλήθηκε διότι πέρασε τη ζωή του στο «σέκρετον του στρατιωτικού», στην υπηρεσία δηλ. που είχε τον έλεγχο της στρατολογίας και της χρηματοδότησης του στρατεύματος.

     2. Στο πρόσωπό του η Μακεδονική δυναστεία πήρε οριστικά το δρόμο της φθοράς και του θανάτου. Γέρος, αδύναμος και χωρίς κύρος. Διατήρησε τη στελέχωση των βασικών υπηρεσιών που διαμόρφωσε η Θεοδώρα.

     3. Για να εδραιώσει τη θέση του επέλεξε να στηριχθεί στον πληθυσμό της πρωτεύουσας, μοιράζοντας προνόμια και δωρεές. Την επαρχιακή διοίκηση ανέθεσε σε υπαλλήλους καριέρας και όχι σε αριστοκράτες. Το Πάσχα του 1057 ήρθαν στην Κων/πολη οι στρατιωτικοί αρχηγοί, πρίφημοι για την αριστοκρατική καταγωγή και τη γενναιότητά τους (Ισαάκιος Κομνηνός, Κων/νος Δούκας, Μιχ. Βούρτζης κ.ά.). Τους αντιμετώπισε με ψυχρότητα. Έφυγαν ντροπιασμένοι. Μόνο τον ταπεινής καταγωγής Κατακαλών Κεκαυμένο επαίνεσε. Η δυσαρέσκεια των στρατηγών εκδηλώθηκε κατά την ανεπιτυχή και βραχύβια επανάσταση του Φράγκου μισθοφόρου Robert Herve. Μια νέα απόπειρα προς τον παραδυναστεύοντα Λέοντα Στραβοσπόνδυλο των αριστοκρατών για να τύχουν και αυτοί της αυτοκρατορικής εύνοιας, απέτυχε. Η ρήξη πλέον ήταν οριστική.

    4. Οι στρατηγοί πάντα απέβλεπαν στην κατάργηση του συστήματος της διαδοχής. Προτιμούσαν αυτοκράτορα που να είναι και στρατηγός. Δεν ανέχονταν να τους κυβερνούν οι απόλεμοι Κωνσταντινοπολίτες. Το καλοκαίρι του 1057 σχηματίστηκαν δύο στρατόπεδα: στο ένα οι αριστοκράτες της επαρχίας (οι στρατιωτικοί), στο άλλο οι αυτοδημιούργητοι της Κων/πολης (οι διοικητικοί).

    Στο συνωμοτικό κίνημα εντάχθηκαν όλοι οι αρχηγοί των μεγάλων οικογενειών της Μ. Ασίας. Εκτός των προαναφερθέντων, μετείχαν και οι Βρυέννιος, Ρωμανός Σκληρός, Νικηφόρος Βοτανειάτης, Αργυροί κ.ά. Δραστήριο ρόλο στην επανάσταση που ακολούθησε έπαιξε ο Κατακαλών Κεκαυμένος, που εξασφάλισε τη βοήθεια των Φράγκων και Ρώσων μισθοφόρων της Μ. Ασίας.

    Στις 8/6/1057 ο Ισαάκιος Κομνηνός αναγορευόταν από το στρατό και τους ευγενείς στα κτήματά του στην Κασταμονή της Παφλαγονίας αυτοκράτορας Ρωμαίων. Οι επαναστάτες στη συνέχεια κατέλαβαν τη Νίκαια. Η κυβέρνηση έστειλε εναντίον του τα στρατεύματα της Μακεδονίας. Τα νίκησε.

     Ο Μιχαήλ ΣΤ΄ επιχείρησε και πάλι να στηριχθεί με το γνωστό τρόπο (παροχές και προνόμια) στο λαό της πρωτεύουσας. Παράλληλα δέσμευσε με όρκο τους ευγενείς της πόλης ότι δε θα δεχθούν ποτέ ως βασιλιά τον Κομνηνό. Ο Κομνηνός βρισκόταν στη Νικομήδεια αλλά δεν διέθετε στόλο για επίθεση κατά της Κων/πολης. Ο Μιχαήλ διατύπωσε προς τον Κομνηνό συμβιβαστική πρόταση: να τον υιοθετήσει ώστε να είναι ο διάδοχός του, διατηρώντας ως τότε τον τίτλο του βασιλιά. Η πρόταση φαίνεται ότι έγινε αρχικά δεκτή.

       Η κατάσταση, όμως, στην Κων/πολη άλλαξε. Οι σχέσεις του βασιλιά με τον πατριάρχη Μιχαήλ Κηρουλάριο (συγγενή τού συνεργάτη τού Κομνηνού, Κων/νου Δούκα) ήταν κακές. Στην πρωτεύουσα εκδηλώθηκαν ταραχές με υποκινητές μερικούς συγκλητικούς και τη συνεργασία του πατριάρχη. Θύματα οι οπαδοί του Μιχαήλ ΣΤ΄. Ο Κηρουλάριος αρχικά έπαιζε το ρόλο του διαιτητή ανάμεσα στους δύο βασιλείς. Όταν εξασφάλισε την υποστήριξη των συγκλητικών και ενός μέρους του λαού, έκλινε προς τον Κομνηνό. Από αυτόν ζήτησε να έρθει στην Κων/πολη και από το Μιχαήλ ΣΤ΄ να παραιτηθεί και να γίνει μοναχός. Ο βασιλιάς, προκειμένου ν’ αποφευχθούν μεγαλύτερα δεινά, υπέκυψε.

     Στις 31/8/1057 κατά τα χαράματα ο Κεκαυμένος, που είχε διοριστεί από τον Κομνηνό κουροπαλάτης, επιβαίνοντας σε δρόμωνα με μερικούς ευπατρίδες, εισήλθε στην Κων/πολη και κατέλαβε τα ανάκτορα. Το απόγευμα ήρθε κι ο Κομνηνός. Την επομένη, 1/9/1057, στεφόταν στην Αγία Σοφία βασιλιάς από τον πατριάρχη. Στο σημείο αυτό έκλεισε το μακρό, και εν πολλοίς ένδοξο, βίο της η λεγόμενη Μακεδονική δυναστεία.