Οι αδούλωτοι Μανιάτες

     Οι Μανιάτες ποτέ δεν ησύχασαν όσο ένιωθαν στο σβέρκο τους το σκληρό τουρκικό ζυγό, έστω κι αν στην περίπτωσή τους ήταν ελαφρότερος. Μεγαλύτερη επαναστατική δραστηριότητα παρατηρήθηκε στις αρχές του ΙΖ΄ αι. ΄Ισως επειδή οι Τούρκοι ενέτειναν τις προσπάθειές τους να εισπράξουν και από αυτούς το φόρο υποτελείας.

     Οι Μανιάτες αντέδρασαν δυναμικά και αναζήτησαν τρόπους ν’ αντιμετωπίσουν την τουρκική πίεση. ΄Ετσι, ήρθαν σε συνεννόηση με τους Ισπανούς της Νεάπολης και της Σικελίας, ζητώντας αποστολή στρατευμάτων στη Μάνη και στην Πελοπόννησο γενικότερα για να τους βοηθήσουν ν’ αποτινάξουν τη σκλαβιά. Στην προσπάθεια αυτή πρωτοστάτησε ο επίσκοπος Μάνης Νεόφυτος κατά την περίοδο 1603-15. Εκτός από την Ισπανία, που εμφανίστηκε πολύ αναποφάσιστη, απευθύνθηκαν και στο δούκα του Νεβέρ, της Μάντουας κτλ. Κάρολο Γονζάγα. Αυτός έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την απελευθέρωση των Βαλκανίων και ανέλαβε σημαντικές πρωτοβουλίες για την κινητοποίηση δυτικών δυνάμεων για την πλαισίωση των Μανιατών και άλλων Ελλήνων επαναστατών. Από πλευράς Μανιατών πρωτοστατούσε ο μητροπολίτης Λακεδαιμονίας Χρύσανθος Λάσκαρις, αλλά και ο προαναφερθείς επίσκοπος Νεόφυτος. Το 1613, μάλιστα, ο Γονζάγα πραγματοποίησε το πρώτο του μεγάλο ταξίδι για ν’ αποσπάσει βοήθεια:στον πάπα Παύλο Ε΄, στο μεγάλο δούκα της Τοσκάνης Κόσιμο Β΄, στη Βενετία και στον αυτοκράτορα Ματθία. Πλην των Βενετών, όλοι έδειξαν κατανόηση. Το 1615 επιχείρησε νέα περιοδεία, προς την κεντρική Ευρώπη αυτή τη φορά. Τις προσπάθειες του δούκα του Νεβέρ διέκοψε η έναρξη στην Ευρώπη του Τριακονταετούς πολέμου (1618-48).

    Ανάλογες με το δούκα Κάρολο Γονζάγα προσπάθειες ανέλαβαν και άλλοι Ευρωπαίοι ηγεμόνες, ανταποκρινόμενοι στις δικές του και των Μανιατών εκκλήσεις.