Η μάχη της Άγκυρας - Ο κατακερματισμός του οθωμανικού κράτους

    Πολλοί Τούρκοι εμίρηδες, κυνηγημένοι από το Βαγιαζήτ, κατέφευγαν στην αυλή του Μογγόλου χάνη Ταμερλάνου, ηγέτη μιας αυτοκρατορίας που εκτεινόταν από την κεντρική Ασία ως τη Συρία και τη Μαύρη Θάλασσα. Οι φυγάδες περιέγραφαν στον Ταμερλάνο την αγριότητα του Βαγιαζήτ. Παράλληλα αυτός έβλεπε με μεγάλη ανησυχία τη δραστηριότητα του Βαγιαζήτ στα όρια της αυτοκρατορίας του, ιδιαίτερα την κατάληψη της Θεοδοσιούπολης και της Κελτζηνής. Προσπάθησε να διευθετήσει τις διαφορές του με το Βαγιαζήτ με διαπραγματεύσεις. Προσέκρουσε, όμως, στην αγερωχία του τελευταίου. Αποφάσισε πόλεμο. Την άνοιξη του 1400 εισέβαλε στη Μ. Ασία. Επί 3 χρόνια η περιοχή γνώρισε την αγριότητα και την καταστροφή.

     Η αποφασιστική μάχη δόθηκε τον Ιούλ. του 1402. Οι δύο αντίπαλοι, οδηγώντας πολυάριθμους στρατούς, συναντήθηκαν κοντά στην ΄Αγκυρα. Στις 28/7/1400 άρχισε η μεγάλη μάχη. ΄Οταν πολλοί από τους στρατιώτες του Βαγιαζήτ διαπίστωσαν ότι οι πρώην εμίρηδές τους βρίσκονταν στην πλευρά του Ταμερλάνου, αυτομόλησαν και στράφηκαν εναντίον του. Οι επιτελείς του Βαγιαζήτ τον συμβούλεψαν να υποχωρήσει. ΄Οταν, όμως, συνάντησαν την άρνησή του, άρχισαν να υποχωρούν μόνοι τους. Το ίδιο έκαμε και ο βεζίρης Αλή πασάς συμπαρασύροντας και το γιο τού Βαγιαζήτ, Σουλεϊμάν. Ο Βαγιαζήτ έμεινε μόνος κι αιχμαλωτίστηκε. Το οθωμανικό κράτος καταλύθηκε. Το Μάρτιο του 1403 ο Βαγιαζήτ αυτοκτόνησε.

      Ο νικητής της μάχης κατέκτησε και την υπόλοιπη Μ. Ασία, όπου έμεινε ως την άνοιξη του 1403, προκαλώντας τη φρίκη. Κατέλαβε τη Σμύρνη και κατέσφαξε τους κατοίκους της. Δέχθηκε πρεσβείες των γιων του Βαγιαζήτ, από τους οποίους ο Μωάμεθ (ο μετέπειτα σουλτάνος Μωάμεθ Α΄) εγκαταστάθηκε ως υποτελής στην Αμάσεια. Μετά ο Ταμερλάνος ξεκίνησε για τη Σαμαρκάνδη, την πρωτεύουσά του. Το 1405 πέθανε. Μετά από αυτό οι Τούρκοι αποδεσμεύτηκαν από τις δεσμεύσεις τους μαζί του.

      Ενόψει της αναμέτρησής του με τον Ταμερλάνο ο Βαγιαζήτ το 1402 έλυσε την πολιορκία της Κων/πολης. Η ήττα του δε από τον Ταμερλάνο ήταν ένα χαρμόσυνο γεγονός όχι μόνο για την Κων/πολη αλλά και για ολόκληρο το χριστιανικό κόσμο. Ο Μανουήλ Β΄ βρισκόταν ακόμη στη Δύση κι ετοιμαζόταν να επιστρέψει στην Κων/πολη. Από την πλευρά τους οι Τούρκοι προσπαθούσαν να περισώσουν ό,τι ήταν μπορετό. Οι έξι γιοι τού Βαγιαζήτ διασκορπίστηκαν σε διάφορες περιοχές. Ο Γιουσούφ ήρθε στην Κων/πολη κι έγινε χριστιανός. Οι άλλοι 5 συγκρούστηκαν μεταξύ τους διεκδικώντας το θρόνο. Ο Μωάμεθ, όπως είδαμε, εγκαταστάθηκε στην Αμάσεια, ο Ισά στη Νικομήδεια, και ο Σουλεϊμάν στις ευρωπαϊκές περιοχές. Το Σεπτ. του 1402 ο τελευταίος έφθασε στην Κων/πολη και το Γαλατά, προτείνοντας ειρήνη με σημαντικά ανταλλάγματα. Δε βρήκε, όμως, ανταπόκριση από τους χριστιανούς (Βυζαντινούς, Ενετούς και Γενουάτες). Υπέγραψε,  όμως, συνθήκη με τον ηγεμόνα των Βλάχων Μιρτσέα. Δε σταμάτησε εντούτοις τις προσπάθειές του.

      Στις αρχές του 1403 υπέγραψε συνθήκη ειρήνης και με τους άλλους χριστιανούς (Βυζάντιο, Βενετούς, Γενουάτες κτλ.). Στο Βυζάντιο παραχώρησε τις περιοχές από την Πάνιδο ως τη Μεσημβρία, τη Θεσ/νίκη, τη Χαλκιδική και τις Σποράδες. Το Βυζάντιο ξανάγινε κράτος. Τον Ιούν. του 1403 ο Μανουήλ Β΄ επανήλθε στην Κων/πολη, οπότε και επικυρώθηκε η συνθήκη.

    Το καλοκαίρι του 1403 ο Σουλεϋμάν εξουδετέρωσε τον αδελφό του Ισά και το 1404 εγκαταστάθηκε στην Προύσα. Προσάρτησε στη δικαιοδοσία του την ΄Αγκυρα και πολλά εδάφη του Πόντου. Μέχρι το 1410 επικράτησε ησυχία, με ελάχιστα και ασήμαντα πολεμικά γεγονότα.

   Οι Βενετοί, εκμεταλλευόμενοι την πολυδιάσπαση των Οθωμανών, επέκτειναν σημαντικά τις κτήσεις τους. Ο Σουλεϋμάν ήρθε σε συμφωνία μαζί τους για να εξασφαλίσει τα έσοδά του και από τις περιοχές που κατέλαβαν.

     Ο Μωάμεθ φρόντισε να εδραιωθεί στην Αμάσεια. Μετά (από το 1407) άρχισε να διεκδικεί τον έλεγχο της Μ. Ασίας. Για να υποχρεώσει το Σουλεϋμάν να φύγει από τη Μ. Ασία, το 1409 έστειλε στρατό στα ευρωπαϊκά εδάφη υπό τον αδελφό του Μουσά. ΄Ετυχε θερμής υποδοχής από τους κατοίκους και ηγέτες της περιοχής (Μιρτσέα κ.ά.). Αφού πλαισιώθηκε και από χριστιανούς εισέβαλε σε περιοχές του Σουλεϋμάν. Στις 13/2/1410 στην Ιάμπολη συνέτριψε τις δυνάμεις του τελευταίου. Ο Μανουήλ Β΄ παρακολουθούσε προσεκτικά τον αδελφοκτόνο πόλεμο.

      Στη Μ. Ασία ο Σουλεϋμάν δέχτηκε την επίθεση του Μωάμεθ κι αναγκάστηκε ν’ αποσυρθεί από την Ανατολή. Στην προσπάθειά του να διαπεραιώσει το στρατό του στην Ευρώπη, συνάντησε αρχικά την άρνηση των Γενουατών και των Βυζαντινών να τον βοηθήσουν. Αργότερα, όμως, ο Μανουήλ άλλαξε γνώμη. Το καλοκαίρι του 1410 σε δύο μάχες (του Κοσμιδίου και της Αδριανούπολης) οι δυνάμεις του Μουσά νικήθηκαν. Εντούτοις μετά από λίγους μήνες το κράτος του Σουλεϋμάν διαλύθηκε, όταν οι δυνάμεις του Μουσά επιτέθηκαν εκ νέου στην Αδριανούπολη. Ο Σουλεϋμάν κατέφυγε στην Κων/πολη. Καθ’ οδόν, όμως, φονεύθηκε από χωρικούς (17/2/1411).

     Κύριος στις ευρωπαϊκές περιοχές παρέμεινε ο Μουσά με έδρα την Αδριανούπολη, ως υποτελής του Μωάμεθ. Οι Βενετοί επιδίωξαν και πέτυχαν συμφωνία με το νέο ηγέτη. Ο Μανουήλ. Β΄ στράφηκε προς το βασιλιά της Ουγγαρίας Σιγισμούνδο.

      Στις αρχές του 1412 σημειώθηκε ρήξη ανάμεσα στ’ αδέλφια Μωάμεθ και Μουσά. Στις ευρωπαϊκές επαρχίες επικράτησε αναταραχή. Πολλοί αξιωματούχοι κτλ. του Μουσά, δυσαρεστημένοι, κατέφευγαν στο Μωάμεθ στην Προύσα. Οι συνθήκες ευνοούσαν την επικράτηση του Μωάμεθ. Ο Μανουήλ. Β΄ στράφηκε προς το Μωάμεθ και διευκόλυνε τη διαπεραίωση των δυνάμεών του στην Ευρώπη. Οι Μουσά και Μωάμεθ αναμετρήθηκαν κοντά στα τείχη της Κων/πολης (Ιούλ. 1412). Ο Μωάμεθ ηττήθηκε και κατέφυγε στην Κων/πολη και με τη βοήθεια του Μανουήλ Β΄ ετοίμασε την επόμενη επιχείρησή του. Συμμάχησε και με το Στέφανο Λαζάροβιτς και προσεταιρίστηκε πολλούς αξιωματούχους του Μουσά. Ο τελευταίος αποδυναμώθηκε. Η κρίσιμη μάχη δόθηκε στις 5/7/1413 κοντά στη Σόφια. Ο Μωάμεθ Α΄ νίκησε. Ο Μουσά αιχμαλωτίστηκε κι εκτελέστηκε. Ο νικητής Μωάμεθ Α΄ εγκαταστάθηκε στην Αδριανούπολη ως μόνος σουλτάνος πλέον.