Κωνσταντίνος ΙΑ΄ Παλαιολόγος. Προετοιμασία της πολιορκίας της Κων/πολης

      Στις 31/10/1448 πέθανε ο αυτοκράτορας Ιωάννης Η΄. Επειδή δεν είχε απογόνους, τον διαδέχθηκε ο αδελφός του δεσπότης της Πελοποννήσου Κωνσταντίνος ΙΑ΄ Παλαιολόγος (από την πλευρά της μητέρας του καλούνταν Δραγάτζης). Η στέψη του έγινε στο Μυστρά στις 6/1/1449. Η υποδοχή του στην Κων/πολη  έγινε μετά δύο μήνες με την έγκριση του Μουράτ Β΄. Ο νέος αυτοκράτορας ήταν προικισμένος, αλλ’ η κατάσταση της «αυτοκρατορίας» που παραλάμβανε ήταν τραγική.

     Απέναντί του ο Κων/νος είχε το 19χρονο σουλτάνο Μωάμεθ Β΄, που διαδέχθηκε τον πατέρα του. Στο ανατολικό τμήμα της αυτοκρατορίας του επικρατούσε αστάθεια. Για να μην επιδεινώσει τα πράγματα, δεν πείραξε ούτε το βεζίρη Χαλίλ ούτε τ' άλλα κορυφαία στελέχη του κράτους του, αλλά και προς τους χριστιανούς έδειξε κάποια διαλλακτικότητα. Την άνοιξη του 1451 πρεσβευτές Σέρβοι, Βλάχοι, Γενουάτες, Ραγουζαίοι κ.ά. έφθασαν στην αυλή του για να τον συλλυπηθούν για το θάνατο του πατέρα του και να τον συγχαρούν για την ανάρρησή του στο θρόνο.

    Περισσότερο προσηνής δείχτηκε ο Μωάμεθ Β΄ προς τους απεσταλμένους του Κων/νου ΙΑ΄. Διατήρησε σε ισχύ τη συνθήκη που υπέγραψε ο πατέρας του με το Βυζάντιο, επιστρέφοντάς του μάλιστα και την Ηράκλεια. Με αυτές τις κινήσεις του κατάφερε να «υπνωτίσει» τους χριστιανούς. Στην Κων/πολη, όμως, υπήρχαν κι εκείνοι (π.χ. ο ιστοριογράφος Γεώργιος Σφρατζής) που δεν παραπλανήθηκαν από τις φιλοφρονήσεις του Μωάμεθ Β΄.

     Στην Ανατολή ο ηγεμόνας της Καραμανίας Καραμάνογλου προσπάθησε να επεκτείνει την επιρροή του προς τις δυτικές περιοχές της Μ. Ασίας, υποκινώντας εξεγέρσεις. Η παρουσία του Μωάμεθ Β΄, όμως, τον απέτρεψε. Ενόσω ο Μωάμεθ Β΄ βρισκόταν στην Ανατολή τον επισκέφθηκε βυζαντινή αντιπροσωπία που του ζήτησε διπλασιασμό της ετήσιας χορηγίας για τις δαπάνες συντήρησης του εχθρού του Ορχάν που φυλασσόταν στην Κων/πολη. Ο Χαλίλ αντέδρασε, αλλ’ ο Μωάμεθ υποσχέθηκε ότι θα εξετάσει το αίτημα αργότερα. ΄Οταν πήγε στην Προύσα αντιμετώπισε εξέγερση των γενιτσάρων που ζητούσαν αυξήσεις μισθών.

     Το 1451 ο Μωάμεθ επέστρεψε στην Αδριανούπολη και άρχισε να καταστρώνει τα σχέδιά του για την κατάκτηση της Κων/πολης. Πρώτο βήμα ήταν η κατασκευή κάστρου στο Βόσπορο. Ο Κων/νος έστειλε πρέσβεις και διαμαρτυρήθηκε. Ο Μωάμεθ αδιαφόρησε. Η ανοικοδόμηση του κάστρου άρχισε πανηγυρικά το Μάρτιο του 1452. Με παράτολμες ενέργειες πολλοί Βυζαντινοί επιχείρησαν να εμποδίσουν την ανέγερσή του αλλά βρήκαν το θάνατο. Τούρκοι επιτέθηκαν σε αγρότες της Σηλυβρίας. Ο Κων/νος διαμαρτυρήθηκε, μάταια. ΄Ηταν φανερό: άρχισε η αντίστροφη μέτρηση.... Ο Κων/νος έκλεισε τις πύλες της Κων/πολης.

   Η οικοδόμηση του κάστρου τελείωσε στο τέλος Αυγ. Οι Βυζαντινοί το ονόμασαν Νεόκαστρο. Ο Μωάμεθ τοποθέτησε στο κάστρο φρουρά από 400 άντρες και κανόνια. Κάθε πλοίο που περνούσε το Βόσπορο πλήρωνε δασμό.

    Αφού έτσι εξασφάλισε τον έλεγχο της Μαύρης Θάλασσας, επέστρεψε στην Αδριανούπολη όπου πέρασε το φθινόπωρο του 1452. Τότε υπέγραψε συνθήκη με τον υπολογίσιμο Ουνυάδη. Για ν’ αποκλείσει κάθε βοήθεια προς τον Κων/νο ΙΑ΄ έστειλε κατά των δεσποτών της Πελοποννήσου, Θωμά και Δημητρίου Παλαιολόγους, τον Τουραχάν. Αυτή η δύναμη τον Οκτ. του 1452 έφθασε ως τη Μεσσηνία.

    Η όλη προετοιμασία της σχεδιαζόμενης μεγάλης επιχείρησης συμπληρώθηκε με α) την εξουδετέρωση κάθε εστίας αντίδρασης (π.χ. του Χαλίλ) από το εσωτερικό, και β) την οργάνωση και τον εξοπλισμό του στρατού του, κατασκευάζοντας τηλεβόλα όπλα, την κατασκευή των οποίων ανέθεσε σε έμπειρο τεχνίτη που ως τότε ήταν στην υπηρεσία του Βυζαντίου. Και δεν ήταν ο μόνος Ευρωπαίος τεχνίτης που βοήθησε το Μωάμεθ Β΄, υποκύπτοντας στις αδρές αμοιβές που πρόσφερε.