Β΄. ΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ

      1. Από πολιτική άποψη το χαρακτηριστικότερο στοιχείο του 1823 ήταν η ανάπτυξη σφοδρής αντιπαλότητας ανάμεσα στους στρατιωτικούς και τους κορυφαίους πολιτικούς  άντρες. ΄Ετσι συγκροτήθηκαν δυο ισχυρά πολιτικά κόμματα, το «αρχοντικό» και το «καπετανίστικο» ή αλλιώς: οι «άρχοντες» και οι «κλεφτοκαπεταναίοι» κτλ.

      Στις 11/1 ο Ανδρέας Μιαούλης διορίστηκε πολιτάρχης της ΄Υδρας. Στο τέλος του 1822 οι Πετρ. Μαυρομιχάλης, Ανδρ. Ζαΐμης και Καν. Δεληγιάννης, ευρισκόμενοι στο Μεσολόγγι, αναγνώρισαν αρχηγό τους το Μαυροκορδάτο. Μαζί τους και οι Θ. Νέγρης, Καρατζάς, Πετμεζαίοι, Γιατράκοι κ.ά.

       Οι εκλογές για την ανάδειξη βουλευτών για τη Βουλή της Β΄ περιόδου σε πολλές περιοχές δεν είχαν διεξαχθεί πριν τη λήξη του 1822 με κυβερνητική μεθόδευση. Γιαυτό παρατάθηκε η Α΄ περίοδος ως τις 15/2, σιωπηρά δε και περισσότερο. Η Κυβέρνηση με νόμο τής 18/1 μετέφερε την έδρα της από την Ερμιόνη στο Ναύπλιο.

     Και ο Κολοκοτρώνης, όμως, δραστηριοποιήθηκε για να αυξήσει την επιρροή του. ΄Οταν δε στις αρχές Μαρτίου έφθασε στο Ναύπλιο, διαπίστωσε ότι οι αντίπαλοί του τον υπερφαλάγγισαν: οι περισσότεροι εκπρόσωποι των επαρχιών όδευαν προς το ΄Αστρος και μόνο 40 ήρθαν στο Ναύπλιο που ελεγχόταν από τον ίδιο και τους φίλους του (Οδ. Ανδρούτσο, Δ. Υψηλάντη, Μούρτζινο, Νικηταρά).

      2. Η Β΄ Εθνική Συνέλευση του Άστρους: Οι περισσότεροι αντιπρόσωποι των επαρχιών (σε πολλές περιπτώσεις μάλιστα διπλάσιοι ή και τριπλάσιοι από τους νόμιμους) έφθασαν στο ΄Αστρος. Στη Συνέλευση έγιναν ακόμη δεκτοί πρώην μέλη του Εκτελεστικού, βουλευτές, υπουργοί και γερουσιαστές.

      Η επίσημη έναρξη των εργασιών της Β΄ Εθνικής Συνέλευσης έγινε στις 29/3. Πρόεδρος εκλέχτηκε ο Πετρ. Μαυρομιχάλης, αντιπρόεδρος ο επίσκοπος Βρεσθένης Θεοδώρητος και αρχιγραμματέας ο Θ. Νέγρης. Ο Π. Γιατράκος ορίστηκε φρούραρχος. Την επομένη ήρθε εκεί κοντά, στα Μελιγγίτικα Καλύβια, ο Κολοκ. με τους φίλους του και 800 στρατιώτες.

      Κατά την πρώτη συνεδρίαση, προκειμένου οι πολιτικοί να πάρουν στα χέρια τους όλη την εξουσία, η συνέλευση αποφάσισε: α) τη διατήρηση των διατάξεων του «Νόμου της Επιδαύρου», β) την κατάργηση της αρχιστρατηγίας, γ) την κατάρτιση στρατιωτικού και ναυτικού κώδικα και τη δημιουργία τακτικού στρατού και κυβερνητικού στόλου, και δ) το διορισμό τριμελών επιτροπών ως επικεφαλής των υπουργείων του Πολέμου και του Ναυτικού.

       Στις 13/4 ψηφίστηκε το νέο αναθεωρημένο Σύνταγμα, το οποίο ονομάστηκε «Νόμος της Επιδαύρου», επειδή βασίζεται στο σύνταγμα της Επιδαύρου. Με αυτό ενισχύθηκε η θέση του Βουλευτικού εις βάρος του Εκτελεστικού. Αναθεωρήθηκαν πολλές διατάξεις του «Νόμου της Επιδαύρου». Από τις πιο αξιόλογες αλλαγές του ήταν η «Περί εκποιήσεως μέρους εξ απάντων των εθνικών κτημάτων», η κατάργηση της δουλείας και της αγοραπωλησίας ανθρώπων, η θέσπιση της ελευθεροτυπίας και του δικαστικού εντάλματος προφυλάκισης, ο καθορισμός του χρόνου κράτησης κ. ά.

      Οι στρατιωτικοί αποστασιοποιήθηκαν από τις εργασίες της Συνέλευσης. Από τον Κολοκ. αφαιρέθηκε (αφού καταργήθηκε) η αρχιστρατηγία. Αυτός έδειξε μεγαλοψυχία και πατριωτισμό με τη μετριοπάθειά του.

       Στις 18/4 έληξαν οι εργασίες της Εθνοσυνέλευσης αφού κατ’ αυτήν: α) ορίστηκε ως έδρα της Διοίκησης η Τρίπολη, β) αποφασίστηκε η σύγκληση νέας Εθνοσυνέλευσης μετά διετίαν, γ) ορίστηκε η 25/4 ως ημέρα έναρξης της β΄ περιόδου της προσωρινής διοίκησης, και δ) εξέδωσε διακήρυξη για την «πολιτικήν των Ελλήνων ύπαρξιν και ανεξαρτησίαν», την οποία υπέγραψε και ο Κολοκοτρώνης.

      Μετά το τέλος των εργασιών οι σύνεδροι προχώρησαν στην εκλογή του Εκτελεστικού και του προεδρείου του Βουλευτικού. Πρόεδρος του Βουλευτικού εκλέχτηκε ο Ι. Ορλάνδος και αντιπρόεδρος ο Βρεσθένης Θεοδώρητος. Πρόεδρος του Εκτελεστικού εκλέχτηκε ο Πετρ. Μαυρομιχάλης και μέλη οι Ανδρ. Μεταξάς, Σωτ. Χαραλάμπης και Ανδρ. Ζαΐμης. Η εκλογή του Ορλάνδου προκάλεσε δυσφορία, κυρίως στους νησιώτες.

       3. Μετά τη λήξη της Εθνοσυνέλευσης το Βουλευτικό και το Εκτελεστικό εγκαταστάθηκαν στην Τρίπολη. Τους ακολούθησε και ο Κολοκ. με τους δικούς του. Η πόλη είχε ήδη καταληφθεί από στρατιώτες του Κολοκ. και των αντιπάλων του και ήταν ανάστατη. Ξέσπασαν ταραχές που τιθασεύτηκαν με παρέμβαση του Κολοκ.. Στις 27/4 διορίστηκαν τα μέλη της Κυβέρνησης. Στις 17/5 εκδόθηκε διάταγμα με το οποίο τα νησιά διαιρέθηκαν σε 15 επαρχίες.

      Οι δημοκρατικοί (πολιτικοί και στρατιωτικοί): Θ. Κολοκ., Δ. Υψηλ., Οδ. Ανδρούτσος, Γ. Σισίνης κ.ά. σχεδίαζαν την ανατροπή της Κυβέρνησης με το αιτιολογικό ότι μετείχαν στην Εθνοσυνέλευση και μη δικαιούμενοι, αλλά ο Κολοκ. αντιδρούσε σε μια τέτοια ενέργεια. Εντούτοις στις 18/5 οι δημοκρατικοί (μαζί τους και ο Κολοκ.) πήγαν στη Σε(ι)λίμνα (ορεινό χωριό της Αρκαδίας) αποφασισμένοι να πραγματοποιήσουν το σχέδιό τους. Από εκεί με διακηρύξεις καλούσαν το λαό να μην αναγνωρίσει την Κυβέρνηση. Αντιδρώντας η Κυβέρνηση, αποκήρυξε τους πολιτικούς (Θ. Νέγρη) και κάλεσε τους στρατιωτικούς να αναλάβουν τα καθήκοντά τους. Ο Ορλάνδος παραιτήθηκε από Πρόεδρος του Βουλευτικού. Στις 21/5 οι περισσότεροι δημοκρατικοί έφυγαν από τη Σελίμνα για τις επαρχίες τους.

      Την ίδια μέρα 3μελής επιτροπή από βουλευτές συνάντησε τον Κολοκ. προσφέροντάς του την αντιπροεδρία του Εκτελεστικού με αντάλλαγμα τη συμφιλίωση. Ο Κολοκ. αποδέχτηκε την πρόταση κι επέστρεψε στη Τρίπολη (27/5). Ο Μαυροκορδάτος δεν έπαυσε να τον αντιπολιτεύεται μέσα από το Βουλευτικό. Στις 31/5 το Βουλευτικό ψήφισε νόμο που υποχρέωνε το Εκτελεστικό να εκστρατεύσει στα περίχωρα της Πάτρας. Στις 7/6 ο Κολοκ. υπέβαλε παραίτηση που δεν έγινε δεκτή. Στις 25/6 ο Κολοκ. έφθασε στην Κορινθία (Κλημέντι) για να κατευνάσει τα πνεύματα. Στο μεταξύ νέα αναστάτωση προκλήθηκε στην Τρίπολη από την άφιξη εκεί των Γιατράκηδων με τους στρατιώτες τους.

    4. Το Βουλευτικό ελεγχόταν από το Μαυροκορδάτο και στηριζόταν από τους Κουντουριώτες, της ΄Υδρας, τον Ανδρ. Ζαΐμη, πρόκριτο των Καλαβρύτων, και τον Ανδρ. Λόντο, πρόκριτο του Αιγίου. Ο Μαυροκορδάτος διέθετε εξαιρετικές ικανότητες, ήταν εργατικός, φιλόδοξος/αρχομανής (αρνητικότατο στοιχείο για την περίοδο) και αφιλοχρήματος. Το κύρος του ήταν αναγνωρισμένο και έξω από την Ελλάδα. Η πολιτική του ήταν προσανατολισμένη προς την Αγγλία.

    Στο Εκτελεστικό ο Πρόεδρος Πετρ. Μαυρομιχάλης, ο αντιπρόεδρος Θ. Κολοκ. και ο Σωτήρης Χαραλάμπης κατόρθωσαν να συνεργαστούν. Στο Εκτελεστικό κυριάρχησε η προσωπικότητα του Κολοκ. Οι πραγματικοί αντίπαλοι και υπονομευτές του βρίσκονταν εκτός Εκτελεστικού. Επιπλέον διαπίστωνε ότι η ενασχόλησή του με την πολιτική τον έφθειρε και τον μείωνε απέναντι στο λαό. Βλέποντας δε ότι τα σχέδιά του δεν «περπατούσαν», στις 15/10 υπέβαλε την παραίτησή του.

      5. Στις 10/7 το Βουλευτικό εξέλεξε ως Πρόεδρό του, στη θέση του παραιτηθέντος Ορλάνδου, το Μαυροκορδάτο. Με υπόδειξη, ή και αξίωση, του Κολοκ. υπέβαλε την παραίτησή του δυο φορές μέσα στον Ιούλ., αλλά δεν έγιναν δεκτές. Τελικά όμως εγκατέλειψε την προεδρία κι επιδόθηκε στη συσπείρωση γύρω του των πρώην συνεργατών και φίλων του. ΄Ολα αυτά όμως (εκλογή και παραιτήσεις) όξυναν τις σχέσεις μεταξύ των αντιμαχομένων.

  Στις 27/7 ο Μαυροκορδάτος έφυγε για την ΄Υδρα και από εκεί στις 20/11 αναχώρησε για το Μεσολόγγι.

      6. Από τον Ιούλ. ως το Δεκέμ. έχουμε συνεχείς μετακινήσεις της έδρας των δύο σωμάτων της Διοίκησης (Βουλευτικού και Εκτελεστικού), λόγω ανασφάλειας που ένιωθαν από τους αντιπάλους τους. ΄Ετσι θα βρούμε στο Σοφικό Κορινθίας το Εκτελεστικό, στη Σαλαμίνα το Βουλευτικό και το Εκτελεστικό, στο Ναύπλιο το Εκτελεστικό, στο ΄Αργος το Βουλευτικό, και στο Κρανίδι το Βουλευτικό.

   Στις 15/10 ο Κολοκοτρώνης παραιτήθηκε από την αντιπροεδρία του Εκτελεστικού.

       7. Στρατοπεδάρχης στην Πάτρα ήταν ο Ζαΐμης. Τον Ιούλιο είχε συγκεντρωθεί δύναμη 4.000 αντρών, η οποία στο τέλος Αυγ. περιορίστηκε στους 500. Ο Κολοκ. είχε βάλει ως στόχο, όταν αναλάμβανε την αντιπροεδρία, την κατάληψη της Πάτρας. Για να το πετύχει υπολόγιζε στη φιλία των Δεληγιανναίων, στη βοήθεια του Πλαπούτα και στην οικονομική ενίσχυση του Σισίνη. Οι αντίπαλοί του, όμως, δεν ήθελαν με τίποτα να πραγματοποιηθεί το σχέδιο του Κολοκ. Γιαυτό, όταν στις 4/10 το Εκτελεστικό διέταξε το σχηματισμό σώματος 7.000 αντρών υπό τον Κολοκ. εκδηλώθηκε σφοδρή αντίδραση. Η εκστρατεία ματαιώθηκε. Αιτία στάθηκε κυρίως η κατ’ εκείνη την εποχή εκδήλωση στην Καρύταινα ένοπλης σύρραξης ανάμεσα στους Δεληγιανναίους και στον Πλαπούτα. Αυτή η σύρραξη πρέπει να ενταχθεί στην επιδίωξη των Δεληγιανναίων, του Ζαΐμη και του Λόντου μη ενίσχυσης του κύρους του Κολοκ.. Αφορμή πάντως στάθηκε ένα επεισόδιο τον Ιούλιο στη Δημητσάνα κατά τη δημοπρασία εθνικών προσόδων. Τότε ο γαμπρός των Πλαπουταίων Κ. Τζεραλής πυροβόλησε και τραυμάτισε τον Αναστ. Δεληγιάννη. Κατέφθασε από την Τρίπολη ο Θ. Κολοκ. και πέτυχε τον πρόσκαιρο κατευνασμό. Στις αρχές Οκτ., όμως, οι Δεληγιανναίοι, εκδικούμενοι, σκότωσαν τον Τζεραλή κι έκοψαν τα μαλλιά της γυναίκας του. Ο Πλαπούτας αντέδρασε άγρια. Προτού τα πράγματα πάρουν ανεξέλεγκτες διαστάσεις, ο Κολοκ. και το Εκτελεστικό έστειλαν τον Α. Μεταξά και τους υπουργούς Παπαφλέσσα (Εσωτερικών) και Περούκα, οι οποίοι απέτρεψαν την αιματοχυσία. Ο Κολοκ., συγγενής του Πλαπούτα και συμπέθερος των Δεληγιανναίων, απέφυγε να πάρει μέρος, δυσαρεστώντας και τους δύο.

     Μετά τις 15/10 ο Κολοκ. δραστηριοποιήθηκε και πάλι στη συγκέντρωση στρατευμάτων. Στις 18/12 βρισκόταν στον Πύργο με 1.000 πολεμιστές.

     Στις 4/10 το Βουλευτικό έδωσε εντολή στον Πρόεδρο του Εκτελεστικού Πετρ. Μαυρομιχάλη να πάει στην Αχαΐα και μαζί με το Ζαΐμη για να ανασυστήσουν το στρατόπεδο της Πάτρας και την πολιορκία της. Ο Πετρόμπεης δεν ανταποκρίθηκε. Στις 26/11 οι Ζαΐμης, Σισίνης και Λόντος συμφώνησαν να πολιορκήσουν την Πάτρα. Ομως απέτυχαν να συγκεντρώσουν τις αναγκαίες δυνάμεις.

    8. ΄Οπως για την Πάτρα μαινόταν ο ανταγωνισμός Κολοκοτρώνη - Ζαΐμη, το ίδιο συνέβη και για το Μεσολόγγι: αναπτύχθηκε κομματική διαμάχη, αν θα έπρεπε να σταλεί ο Μαυροκορδάτος ή ο Πετρόμπεης για ν’ αποκρουστεί η επικείμενη τουρκική επίθεση. Στις 14/9 το Βουλευτικό αποφάσισε να σταλεί ο Πετρόμπεης με στρατεύματα από τη Γαστούνη. Το Εκτελεστικό αντέδρασε. Στις 15/10 το νομοθετικό σώμα διόρισε Γενικό Διευθυντή της Δυτ. Στερεάς το Μαυροκορδάτο. Αυτό προκάλεσε νέες εντάσεις. Στις 30/11 έφθασε στο Μεσολόγγι ο Μαυροκ. με μερικά υδραίικα και σπετσιώτικα πλοία.

      9. Στα μέσα Μαΐου, με υπόδειξη του Μαυροκ., το Βουλευτικό συγκρότησε 3μελή επιτροπή από τους Ι. Ορλάνδο, Ι. Ζαΐμη κι Α. Λουριώτη (επικυρώθηκε με διάταγμα στις 2/6 από το Εκτελεστικό) για να διαπραγματευθεί δάνειο ποσού μέχρι 4.000.000 ισπανικών τάλληρων. Η επιτροπή πέρασε από πολλές συμπληγάδες ώσπου ν’ αναχωρήσει τελικά (χωρίς το Ζαΐμη) στις 17/10 κι έφθασε στην Αγγλία στις 14/1/1824. Η σύναψη του δανείου από την Αγγλία αποτέλεσε έναν ακόμη λόγο πολιτικο-κομματικών αντιπαραθέσεων. Για την έκδοση του δανείου ενεπλάκη και ο λόρδος Βύρων ως μεσολαβητής και εγγυητής. Η επιτροπή του δανείου του ζήτησε 30.000 τάλληρα για τις ανάγκες της Δυτ. Ελλάδας. ΄Οταν αυτός έφθασε στο Μεσολόγγι στις 24/12 έφερε μαζί του 24.000 τάλληρα.

     10. Στα μέσα Νοεμβ. άρχισε από το Βουλευτικό διαδικασία αντικατάστασης του Εκτελεστικού. Στις 24/11 κήρυξε εκπτώτους τους Χ. Περρούκα και 11 προσκείμενους στο Εκτελεστικό βουλευτές, και στις 25/11 τον Α. Μεταξά (αντικαταστάθηκε από τον Κωλέττη). Αυτό εξόργισε το Εκτελεστικό και τους προσκείμενους σε αυτό στρατιωτικούς (Πάνο Κολοκοτρώνη, Νικηταρά και Δ. Τσόκρη), οι οποίοι εισέβαλαν στο Βουλευτικό και κατήγγειλαν τις αποφάσεις του ως παράνομες. Στις 9/12 το Βουλευτικό αντικατέστησε το Εκτελεστικό. Ο Λάζ. Κουντουριώτης πρότεινε ως Πρόεδρο του Εκτελεστικού τον αδελφό του Γεώργιο. Στις 17/12 κλήθηκαν ο μεν Πετρόμπεης να αναλάβει Πρόεδρος του Βουλευτικού, ο δε Χαραλάμπης να παραιτηθεί. Και οι δύο αρνήθηκαν. Παραπέμφθηκαν σε επιτροπή βουλευτών με 13 κατηγορίες. Στις 19/12 το Βουλευτικό τούς κήρυξε εκπτώτους. Στις κενές θέσεις εξέλεξε τους Γεώργιο Κουντουριώτη (Υδραίο), Παναγ. Μπότσαρη (Σπετσιώτη) και Νικ. Λοντο (Πατρινό).

Το Εκτελεστικό του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη αγνόησε αυτές τις αποφάσεις. Είχαμε έτσι δυο Εκτελεστικά, το παλαιό υπό τον Πετρόμπεη και το νέο υπό το Γεώργιο Κουντουριώτη (προσκείμενο στο Βουλευτικό).