Αλέξιος Ε΄ ο Μούρτζουφλος (1204) 

Η πρώτη Άλωση

     1. Ο Αλέξιος Δούκας Μούρτζουφλος στέφθηκε στις 5/2/1204 πανηγυρικώς στην Αγ. Σοφία βασιλιάς από τον πατριάρχη ως Αλέξιος Ε΄ (Μούρτζουφλος). Καταγόταν από έναν από τους αρχαίους στρατιωτικούς οίκους.

     2. Αρχικά απέκρυψε τη δολοφονία του Αλεξίου Δ΄. Όταν ο Δάνδολος απαίτησε την παράδοσή του, του είπαν ότι πέθανε από φυσικό θάνατο. Μετά την κηδεία του Αλεξίου Δ΄ κλήθηκαν οι σταυροφόροι να φύγουν από τη χώρα εντός 8 ημερών. Αυτοί δεν πειθάρχησαν. Απαιτούσαν το υπόλοιπο της αποζημίωσής τους. Ισχυρότατη ήταν η αντίσταση του δυτικού κλήρου που συνόδευαν τους σταυροφόρους. Αυτοί έβλεπαν ότι αν αναχωρήσουν θα ματαιωθεί η υποταγή της Ανατολικής Εκκλησίας στον πάπα. Γιαυτό αποφάσισαν να κυριεύσουν την Κων/πολη και το κράτος.

       3. Ο Αλέξιος Ε΄ έσπευσε να οχυρώσει καλύτερα την πόλη. Οι Φράγκοι θερίζονταν από την πείνα. Για να βρούνε τροφές, μια μονάδα τους κυρίευσε την πλούσια πόλη Φιλέα, κοντά στον Εύξεινο Πόντο. Εξασφάλισαν τροφές για 14 μέρες. Οι Φράγκοι επιτέθηκαν από την ξηρά, αλλά συνάντησαν γενναία αντίσταση του Αλεξίου Ε΄ που τους κατατρόπωσε. Και ο ίδιος, όμως , τραυματίστηκε και μεταφέρθηκε ακουσίως μακριά από το μέτωπο. Επικράτησε απογοήτευση στο ελληνικό στρατόπεδο. Οι Φράγκοι πήραν θάρρος. Ο Αλέξιος Ε΄ επιχείρησε και πάλι να πυρπολήσει τον ενετικό στόλο αλλ’ απέτυχε. Προσπάθεια συνεννόησης με το Δάνδολο απέτυχε εξαιτίας των υπερβολικών απαιτήσεων αυτού.

      4. Οι σταυροφόροι ήταν πλέον βέβαιοι για την κατάληψη της πόλης. Στις 7/3/1204 οι ηγέτες τους υπέγραψαν συνθήκη για τη μοιρασιά της λείας που θα εύρισκαν στην πρωτεύουσα, αλλά και του κράτους. Το καίριο χτύπημα αποφασίστηκε να δοθεί μόνο από τη θάλασσα. Στις 8/4 ο στρατός του Πέραν επιβιβάστηκε στο στόλο και την επομένη άρχισε να χτυπά τους υπερασπιστές. Την άμυνα διηύθυνε ο ίδιος ο Αλέξιος Ε΄. Συνάντησαν πεισματική αντίσταση. Στις 12/4 έγινε νέα έφοδος. Βρήκαν την ίδια σθεναρά αντίσταση. Ο βασιλιάς θεώρησε βεβαία τη νίκη. Το απόγευμα, όμως, φύσηξε ευνοϊκός για τους πολιορκητές άνεμος, που έφερε τα πλοία τους κοντά στα τείχη. Έστησαν εναέριες γέφυρες και με παράτολμες επιθέσεις κατέλαβαν έναν πύργο και μετά και άλλους και μετά έσπασαν τις πλησίον πύλες του τείχους απόπου οι Φράγκοι όρμησαν έφιπποι. Η φρουρά τράπηκε σε φυγή. Ο Αλέξιος Ε΄ κατέφυγε στα παλάτια του Βουκολέοντα. Άρχισε η λεηλασία και η καταστροφή της πόλης. Ο Αλέξιος Ε΄ δεν κατάφερε ν’ αναστρέψει την κατάρρευση. Απογοητευμένος, πήρε τη σύζυγο του Αλεξίου Γ΄ και την κόρη της Ευδοκία και με λίγους οπαδούς του έφυγε από τη Χρυσή Πύλη. Ο φρούραρχος (;) της πόλης Θεόδωρος Λάσκαρης αναγορεύθηκε αμέσως αυτοκράτορας. Η Κων/πολη στις 12 προς 13 Απριλίου 1204 έπεσε στα χέρια των Φράγκων και παραδόθηκε στο πυρ και σε πρωτοφανή στην Ιστορία λεηλασία, καταστροφές και φρικαλεότητες εις βάρος μνημείων, στοιχείων του πολιτισμού και προσώπων. Ιεροσυλίες ανείπωτες και ασύλληπτη βεβήλωση του περιλάμπρου ναού της Αγ. Σοφίας. Ανάλογη πολιτιστική καταστροφή σπάνια συναντούμε στην παγκόσμια Ιστορία. Ο κρίσιμος αγώνας μέσα στην πόλη που περίμεναν δε δόθηκε. Στο μεγάλο κτηριολογικό σύμπλεγμα της πλατείας του Μιλίου τους ανέμενε ο Λάσκαρις με τους Βαριάγους. Αυτοί, μόλις είδαν τους Φράγκους να πλησιάζουν, τράπηκαν σε φυγή.

    Μετά τη φράγκεψη της Πόλης ανέκυψαν τρία ελληνικά διάδοχα κράτη: ένα στη Νίκαια από το Θεόδωρο Λάσκαρι, ένα στην Τραπεζούντα από τη δυναστεία των Κομνηνών, και ένα τρίτο στην Ήπειρο από τη δυναστεία των Αγγέλων.