Πρώτος ιερός πόλεμος. Εμφάνιση του Φιλίππου

     Αυτές ήταν οι αφορμές που οδήγησαν στον Ιερό πόλεμο που κράτησε μια 10ετία (355 – 346 π.Χ.). Κατ’ αυτόν οι μεν Θηβαίοι και οι σύμμαχοί τους εμφανίστηκαν ως υπέρμαχοι του ιερού των Δελφών, οι δε Φωκείς και οι σύμμαχοί τους, επειδή αγωνίζονταν για την αυτονομία της Φωκίδας, συνέχιζαν να ληστεύουν το ιερό. Αρχικά ο Φιλόμηλος νικούσε, στο δεύτερο, όμως, έτος (354) αιφνιδιάστηκε κοντά στην πόλη Νέωνα, νικήθηκε, αποκλείστηκε σε απόκρημνη τοποθεσία και, μην μπορώντας να διαφύγει, αυτοκτόνησε. Τον διαδέχτηκε ο Οινόμαχος, άνδρας ικανότατος. Στις μέρες του αναμίχθηκε για πρώτη φορά στα ελληνικά πράγματα ο βασιλιάς της Μακεδονίας Φίλιππος.

     Δε γνωρίζουμε πότε ακριβώς επέστρεψε από τη Θήβα στη Μακεδονία ο Φίλιππος. Όταν ο μεγαλύτερος αδελφός του Περδίκκας φονεύτηκε σε μάχη με τους Ιλλυριούς, ο Φίλιππος κατέλαβε αμέσως την εξουσία. Βρήκε τη Μακεδονία να απειλείται από παντού. Οι Ιλλυριοί, οι Παίονες, οι Αθηναίοι και οι Θράκες ή λήστευαν ή ετοιμάζονταν να κατακτήσουν τη χώρα ή ήθελαν άλλο βασιλιά. Κατόρθωσε τελικά, όμως, να επιβάλει την εξουσία του είτε με τους πολέμους είτε με δωροδοκίες είτε με υποσχέσεις.

     Αφού ο Φίλιππος έδιωξε από τη Μακεδονία τους Ιλλυριούς και υπέταξε τους Παίονες, στράφηκε στην κατάληψη των παραλίων της χώρας του, πολιτεύθηκε δε στην προσπάθειά του αυτή με πολλή επιτηδειότητα. Όταν είδε τους Αθηναίους να μπλέκονται στο συμμαχικό πόλεμο, κυρίευσε την Αμφίπολη. Για να καταπραΰνει τους Ολύνθιους, τους παρέδωσε την Ποτίδαια και άλλες περιοχές. Κυρίευσε την πλούσια σε μεταλλεία χρυσού περιοχή μεταξύ Νέστου και Στρυμόνα στη Θράκη.

    Έτσι είχαν τα πράγματα όταν το 353 οι Αλευάδες της Θεσσαλίας, καταδυναστευόμενοι, ζήτησαν τη βοήθεια του Φιλίππου, ενώ οι αντίπαλοί τους υπό το Λυκόφρονα ζήτησαν τη βοήθεια των Φωκέων.

     Πρώτος εισέβαλε στη Θεσσαλία ο Φίλιππος. Κατέλαβε διάφορες περιοχές. Κινήθηκε εναντίον τους ο Λυκόφρονας, έχοντας και σημαντική δύναμη των Φωκέων με το Φάυλλο. Νικήθηκε και διώχθηκε από τη χώρα του. Στη συνέχεια, όμως, κατέφθασε ο Οινόμαχος που νίκησε το Φίλιππο και τον ανάγκασε να επιστρέψει στη Μακεδονία. Μετά ο Οινόμαχος ήρθε στη Βοιωτία και νίκησε τους Θηβαίους.

     Το 352 ο Φίλιππος εισέβαλε εκ νέου στη Θεσσαλία. Το ίδιο έκαμε και ο Οινόμαχος. Συνάφθηκε μάχη, κατά την οποία οι Φωκείς συντρίφτηκαν με απώλειες 6.000 ανδρών, ανάμεσα στους οποίους και ο Οινόμαχος. Ο Φίλιππος σταδιακά έγινε κυρίαρχος της Θεσσαλίας. Πήρε ακόμα εκδίκηση για το ιερό των Δελφών και αναδείχτηκε υπερασπιστής της ελληνικής θρησκείας. Προσπάθησε να εισέλθει και στην κυρίως Ελλάδα, αλλ’ αποκρούστηκε από τους Αθηναίους που έσπευσαν να καταλάβουν τις Θερμοπύλες.

     Ο καταστροφικός φωκικός πόλεμος συνεχιζόταν. Επεκτάθηκε μάλιστα και στην Πελοπόννησο. Τον Οινόμαχο διαδέχθηκε ο Φάυλλος και αυτόν το 351 ο γιος τού Οινόμαχου Φάλαικος. Επ’ αυτού επιχειρήθηκε η λεηλασία και του ίδιου του ναού των Δελφών, της εστίας και του τρίποδα. Ταυτόχρονα οι Σπαρτιάτες επιχείρησαν να υποτάξουν και πάλι τους Μεσσήνιους, αλλ’ απέτυχαν.