3. Το Ελληνικό ζήτημα στη διεθνή σκηνή - Ο φιλελληνισμός

    Η συνθήκη του Λονδίνου δρομολόγησε τη λύση του Ελληνικού ζητήματος. Η Αγγλία με τον Κάνιγκ ήθελε να έχει τον κύριο ρόλο στη λύση του και να περιορίσει την επιρροή της Ρωσίας. Η Γαλλία επιδίωκε να κερδίσει κάποιο μερίδιο σε αυτή την προσπάθεια.

    Στις 19/1/1827 η Γαλλία υπέβαλε στην Αγγλία σχέδιο συνθήκης, στο οποίο όμως δεν προβλεπόταν εξαναγκασμός της Τουρκίας. Ακολούθησαν 3μηνες μυστικές διαπραγματεύσεις μεταξύ Αγγλίας και Γαλλίας. Υπουργός εξωτερικών της Αγγλίας ανέλαβε ο Ουέλλιγκτον. Μετά από πολλές διαβουλεύσεις, η Γαλλία και η Ρωσία αποδέχτηκαν στις 16/7 τροποποιημένο αγγλικό σχέδιο, που υπογράφηκε στο Λονδίνο από τον υπουργό Εξωτερικών της Αγγλίας Ντάντλεϋ και τους πρεσβευτές στο Λονδίνο της Γαλλίας Πολινιάκ και της Ρωσίας Λίβεν. Στο μεταξύ η στάση της Τουρκίας σκλήρυνε, εξαιτίας των επιτυχιών του Ιμπραήμ. Στις 9/6 απέρριψε το Πρωτόκολλο της Πετρούπολης.

      Οι όροι της συνθήκης του Λονδίνου δεν ήταν παρά σχεδόν επανάληψη εκείνων του Πρωτοκόλλου της Πετρούπολης. Το σημαντικότερο μέρος της ήταν το μυστικό «συμπληρωματικό» άρθρο που καθόριζε τα μέσα εξαναγκασμού των μερών, κυρίως της Τουρκίας.

    Στις 12/7 στάλθηκαν οδηγίες στον ΄Αγγλο ναύαρχο Κόδριγκτον, αρχηγό της αγγλικής μοίρας στη Μεσόγειο, ν’ αποφύγει πάση θυσία αναμέτρηση με τον οθωμανικό στόλο. Στις 11/8 ο Κόδριγκτον ζητούσε από το Λονδίνο συγκεκριμένες διευκρινίσεις. Στις 4/9 έλαβε λεπτομερέστερες οδηγίες, με τις οποίες του παρεχόταν η δυνατότητα, ως έσχατο μέτρο, χρήσης των κανονιών του.

     Στις 16/8 οι υπουργοί Εξωτερικών των τριών Δυνάμεων επέδωσαν στο συνάδελφό τους της Τουρκίας νότα, ζητώντας την αποδοχή της συνθήκης του Λονδίνου. Η νότα απορρίφθηκε.

     Στις 5/8 οι ναύαρχοι Κόδριγκτον και Δεριγνύ (ενεργώντας και για λογαριασμό του Χέυδεν) συνάντησαν στο λιμάνι του Ναυπλίου το Γραμματέα Εξωτερικών Ι. Γλαράκη και τους Α. Ζαΐμη και Α. Μαυροκορδάτο, στους οποίους ανακοίνωσαν και επισήμως το περιεχόμενο της συνθήκης του Λονδίνου. Ακολούθησε και νέα συνάντηση, στην οποία παραβρέθηκαν και μέλη της Αντικυβερνητικής Επιτροπής (= Κυβέρνησης).

        Στις 9/8 η Κυβέρνηση εξέδωσε από το Μπούρτζι διακήρυξη γνωστοποίησης της συνθήκης, χωρίς όμως να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες. Μετά αποφάσισε τη μεταφορά της έδρας της Κυβέρνησης στην Αίγινα.

       Στους τρεις ναυάρχους δεν απάντησε η Κυβέρνηση αλλά το 7μελές Συμβούλιο που ορίστηκε από την Εθνοσυνέλευση και αποτελούνταν από τον Πρόεδρο της Βουλής Ν. Ρενιέρη, το Γραμματέα Εξωτερικών Γ. Γλαράκη και 5 βουλευτές. Η απάντηση αποδεχόταν ρητά μόνο τον όρο της ανακωχής. Ευτυχώς που ο σουλτάνος απέρριψε ολόκληρη τη συνθήκη.

       Η κατάσταση στη χώρα ήταν τραγική. Ακτίνες ελπίδας και αισιοδοξίας εκπέμφθηκαν μόνο από τη ναυμαχία του Ναβαρίνου.

       Μετά τη ναυμαχία του Ναβαρίνου οι πρεσβευτές των τριών Δυνάμεων στην Κων/πολη ζήτησαν από τον Τούρκο υπουργό των Εξωτερικών Ρεΐς να επιρρίψει την ευθύνη της ναυμαχίας στον Ιμπραήμ. Σε απάντηση οι Τούρκοι ζήτησαν να παύσουν οι Δυνάμεις να αναμιγνύονται στο Ελληνικό ζήτημα και να πληρώσουν αποζημίωση στην Τουρκία. Οι πρέσβεις απέρριψαν τα τουρκικά αιτήματα. Στις 24/11 συναντήθηκαν και πάλι με το Ρεΐς, στον οποίο ανακοίνωσαν μετά από 5ωρες συνομιλίες ότι θα αποχωρούσαν από την Κων/πολη, πράγμα που έγινε στις 8/12.

      Το φιλελληνικό κίνημα μετά το 1824 όχι μόνο δεν ατόνησε αλλά μάλλον ενισχύθηκε. Μεγάλη ώθηση σε αυτό έδωσε η παρουσία και ο θάνατος στην Ελλάδα του λόρδου Βύρωνα.

     Μερικοί από τους τρόπους και τις μορφές που εκδηλώθηκε και μετά το 1824 ο φιλελληνισμός ήταν¨

     α) Η ίδρυση στην Ευρώπη νέων φιλελληνικών κομιτάτων, όπως του Παρισιού και της Γενεύης, που ανέπτυξαν έντονη φιλελληνική δράση.

      β) Η άφιξη όλο και περισσότερων εθελοντών πολεμιστών -αξιωματούχων και μη- στην Ελλάδα. Αρκετούς από αυτούς τους συναντήσαμε στην εξιστόρηση των πολεμικών γεγονότων.

     γ) Σε προσωπικό επίπεδο αξίζει να μνημονευθεί η δράση και η πολλαπλή προσφορά του Ελβετού τραπεζίτη Εϋνάρδου.

      δ) Η αναζωπύρωση στην Αμερική -μετά από μια κάμψη- της φιλελληνικής κίνησης, εμπλουτισμένης και με νέα πρόσωπα (Ματθαίος Κάρεϋ, Τζ. Μίλλερ, Χένρυ Ποστ, Σ. Χάου κ.ά.). Δίπλα σε αυτούς θα πρέπει να τοποθετηθεί και η δράση - προσφορά των Αμερικανών ιεραποστόλων. Τα αισθήματα, όμως, του αμερικανικού λαού απέναντι στους ΄Ελληνες και στον αγώνα τους δε βρίσκονταν σε αρμονία μ’ εκείνα της κυβερνήσεώς του (μόλις το 1833 αναγνωρίστηκε το ελληνικό κράτος από την αμερικανική κυβέρνηση).