Το παιδομάζωμα - Γενίτσαροι

   Σύμφωνα με το μουσουλμανικό νόμο, το 1/5 της πολεμικής λείας, στην οποία περιλαμβάνονται και οι μη μουσουλμάνοι αιχμάλωτοι, περιέρχεται στην απόλυτη εξουξία του ιμάμη και κατ’ επέκταση του σουλτάνου. Από την περίοδο ακόμη των Σελτζούκων Τούρκων μεγάλο μέρος των αλλόθρησκων αιχμαλώτων χρησιμοποιήθηκαν για τη συγκρότηση στρατιωτικών μονάδων απόλυτα αφοσιωμένων στο σουλτάνο. Σταδιακά, όμως, και όσο οι κατακτήσεις των οθωμανών επεκτείνονταν, η δεξαμενή των αιχμαλώτων δούλων προς στρατολόγηση εξαντλούνταν. Ταυτόχρονα μειώνονταν και οι μωαμεθανοί που ήθελαν να στρατευθούν. Από την άλλη οι σουλτάνοι ενδιαφέρονταν να έχουν στρατιωτικά σώματα πλήρως αφοσιωμένα. Αυτοί και άλλοι λόγοι οδήγησαν στα τέλη του ΙΔ΄ αι., επί Μουράτ Α΄ πιθανώς, στη βίαιη αρπαγή από τις οικογένειές τους και τον εξισλαμισμό μικρών χριστιανόπαιδων. Από αυτό το υλικό επανδρωνόταν πλέον το πεζικό και ιδιαίτερα το νεοσύστατο σώμα των γενιτσάρων. Σταδιακά από το προϊόν του παιδομαζώματος άρχισαν να στελεχώνονται και οι περισσότεροι τομείς της υπαλληλικής ιεραρχίας. Κατά τους πρώτους αιώνες της Τουρκοκρατίας η βίαιη αυτή στρατολόγηση/υφαρπαγή παιδιών ορθοδόξων χριστιανών πήρε τη μορφή «δεκάτης αίματος», αφού αποτέλεσε μάστιγα και συμφορά για τον Ελληνισμό και την Ορθοδοξία. Οι Εβραίοι και οι Αρμένιοι εξαιρέθηκαν από αυτό βάρβαρο μέτρο.

      Αυτή η στρατολόγηση επί Μεχμέτ Β΄ γινόταν κάθε 5 χρόνια, αργότερα κάθε 4 που σταδιακά έγινα 3 ή και λιγότερα, ανάλογα με τις στρατιωτικές και άλλες ανάγκες της αυτοκρατορίας. Σε ορισμένες περιοχές (π.χ. Ιωάννινα, Ρόδο κ.ά.) δεν ίσχυε αυτό το απάνθρωπο μέτρο λόγω ειδικών προνομίων που απολάμβαναν.

      Η στρατολόγηση βασιζόταν στα κατά τόπους εκκλησιαστικά ή κοινοτικά μητρώα. Τυχόν αντίσταση/άρνηση των γονιών να δώσουν το παιδί τους συνεπαγόταν θάνατο. Οι στρατολογούμενοι νέοι έπρεπε να είναι «καλλίμορφοι, αρτιμελείς και προς πόλεμον κατάλληλοι». Κατά καιρούς εκδίδονταν ειδικά σουλτανικά φιρμάνια που καθόριζαν τις προϋποθέσεις και τη διαδικασία της στρατολόγησης.

     Τα παιδιά που προορίζονταν για τα τάγματα των γενιτσάρων έπρεπε να είναι 15 - 20 ετών. ΄Οσα ήταν μικρότερα, 6 - 10 ετών, υποβάλλονταν σε αυστηρή επιλογή και πολυετή εκπαίδευση και στελέχωναν τη σουλτανική αυλή και τη διοικητική ιεραρχία. Τα παιδιά αυτά ήταν εύκολο να απεκδυθούν τελείως το μικρό παρελθόν τους, να ενστερνιστούν τις αρχές του ισλάμ και να μεταβληθούν σε τυφλά όργανα των αφεντικών τους. Ακολουθούνταν δε προς τούτο και ειδική διαδικασία κι εφαρμόζονταν ποικίλες μέθοδοι. Παρόλη όμως αυτή τη συστηματική ψυχική αλλοτρίωση που υφίσταντο αυτοί οι νέοι/παιδιά, υπάρχουν και περιπτώσεις που οι ψυχές τους έμεναν αλώβητες, που είτε εκδηλωνόταν αυτή η εσωτερική αντίδραση με τίμημα το μαρτύριο και το θάνατο, είτε παρέμεναν εφόρου ζωής «κρυπτοχριστιανοί».

     Είναι προφανές πόση οδύνη προκαλούσε στις χριστιανικές οικογένειες αυτό το άγριο παιδομάζωμα και ο εξισλαμισμός των παιδιών. Υπήρξαν μάλιστα και περιπτώσεις βίαιης αντίδρασης από τους σκλάβους. Αναφέρεται, π.χ., η περίπτωση των Χιμαριωτών που το 1581 απευθύνθηκαν στον πάπα και ζητούσαν την παρέμβαση των χριστιανών της Δύσης για τη σωτηρία των παιδιών τους. Ακόμη το 1705 οι Ναουσαίοι αρνήθηκαν να παραδώσουν τα παιδιά τους και σκότωσαν τους Τούρκους στρατιωτικούς - στρατολόγους. Η στάση τους μάλιστα πήρε τη μορφή επαναστατικού κινήματος, που χρειάστηκε να κινητοποιηθούν τούρκικες δυνάμεις για να το καταπνίξουν. Πέραν αυτών, υπήρξαν και γονείς που οικειοθελώς πρόσφεραν τα παιδιά τους για εξισλαμισμό κι ένταξη στο σώμα των γενιτσάρων, λόγω των πολλών προνομίων που αυτά θα είχαν στη μετέπειτα ζωή τους και της αναβάθμισης της θέσης των ίδιων των γονιών στα πλαίσια της οθωμανικής αυτοκρατορίας.