Θεόδωρος Β΄ Λάσκαρις (1254 - 1258)

       1. Tον Ιωάννη Γ΄ Βατάτζη διαδέχθηκε ο μοναδικός γιος του Θεόδωρος Β΄ Λάσκαρις, 32 ετών τότε. Αναγορεύτηκε αμέσως αυτοκράτορας από το στρατό και τη Σύγκλητο. Η στέψη του, όμως, αναβλήθηκε για το 1255, ώστε στο μεταξύ να εκλεγεί νέος πατριάρχης. Ο χαρακτήρας και οι ενέργειες του νέου αυτοκράτορα ήταν βαθύτατα επηρεασμένος από την επιληψία από την οποία έπασχε.

    Μόλις ανέλαβε την εξουσία διόρισε μεγάλο δομέστικο το στενό του φίλο Γεώργιο Μουζάλωνα. Υψηλά αξιώματα προσέφερε και στους εξόριστους θείους της μητέρας του, προκαλώντας αντιδράσεις. Δυσαρέσκεια προκλήθηκε και στην Εκκλησία για τη μεθόδευση εκλογής του νέου πατριάρχη. Η Σύνοδος εξέλεξε παμψηφεί ως νέο πατριάρχη το Νικηφόρο Βλεμμύδη, ο οποίος όμως δεν αποδέχτηκε την εκλογή του. Τότε ο αυτοκράτορας επέλεξε έναν άγνωστο μοναχό, τον Αρσένιο.

     2. Στην εξωτερική πολιτική βάδισε πάνω στη γραμμή του πατέρα του. Ζήτησε από το σουλτάνο Κaikaus Β΄ να ανανεώσουν τις συμφωνίες μεταξύ Τούρκων και Ελλήνων. Οι Βούλγαροι κατήγγειλαν τη συνθήκη που υπογράφηκε επί Βατάτζη (1246) κι επιχείρησαν να ανατρέψουν τα σύνορα που αυτή επέβαλε. Έτσι, τον Ιαν. του 1255 ο Βούλγαρος βασιλιάς Μιχαήλ Ασάν πέρασε τον Έβρο και γρήγορα κατέλαβε τη Θράκη και τη Μακεδονία. Τον μιμήθηκε κι ο Δεσπότης της Ηπείρου Μιχαήλ Β΄, ο οποίος ζήτησε τη βοήθεια των Αλβανών και του Σέρβου βασιλιά Στεφάνου Ούρεσι για να επιτεθεί κατά της Νικαίας. Ο Θεόδωρος Β΄ κινήθηκε δραστήρια. Πέρασε στη Θράκη και κατανίκησε τους Βουλγάρους παντού. Στα τέλη του 1255 επέστρεψε στο Νυμφαίο όπου παραχείμασε. Το Μάη του 1256 επέστρεψε στη Θράκη και ανάγκασε τον Ασάν να υπογράψει συνθήκη παραίτησης από όλες τις πρόσφατες κατακτήσεις του. Το 1257 ο Ασάν δολοφονήθηκε, όπως σε λίγο και ο διάδοχός του. Ο νέος Βούλγαρος βασιλιάς Κων/νος Τσίχος έγινε γαμπρός του Θεοδώρου Β΄.

      Ο Θεόδωρος Β΄ πριν φύγει από τη Μακεδονία φρόντισε να προσεταιριστεί τους Αλβανούς για να μη συμμαχήσουν με το δεσπότη της Ηπείρου. Οι επιτυχίες του Θεοδώρου Β΄ έφεραν την προσέγγιση Ηπείρου και Νικαίας. Το 1256 η σύζυγος του Μιχαήλ Β΄ μετέβη με το γιο της Νικηφόρο στο στρατόπεδο του Θεοδώρου Β΄ στον Έβρο. Από εκεί πήγαν στη Θεσ/νίκη όπου τον Οκτ. έγιναν οι γάμοι του Νικηφόρου με την κόρη του αυτοκράτορα Μαρία. Το μυστήριο τέλεσε ο πατριάρχης Αρσένιος. Αμέσως μετά ο αυτοκράτορας επικύρωσε στο Νικηφόρο τον τίτλο του δεσπότη. Για να γίνουν αυτά ο Θεόδωρος απαίτησε και πέτυχε να του παραχωρηθούν από το Μιχαήλ Β΄ οι πόλεις του Δυρραχίου και των Σερβίων. Σε αυτές τις συζητήσεις-παραχωρήσεις πρωτοστάτησε η σύζυγος του Μιχαήλ Β΄. Ο τελευταίος δέχτηκε τις παραχωρήσεις με μεγάλη δυσφορία.

       Ο Θεόδωρος Β΄, αφού διόρισε φρούραρχο Θεσ/νίκης το θείο της μητέρας του Μιχαήλ Λάσκαρι και γενικό διοικητή δυτικής Μακεδονίας το μεγάλο λογοθέτη Γεώργιο Ακροπολίτη, στα τέλη Οκτ. 1256 αναχώρησε για τη Μ. Ασία. Την αναχώρησή του επέσπευσε η είδηση της αυτομολίας του μεγάλου κοντοσταύλου Μιχαήλ Παλαιολόγου στους Τούρκους. Ο Γ. Ακροπολίτης διέθετε ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις για να διατηρεί την τάξη. Το Δεκ. του 1256 ο Ακροπολίτης επιχείρησε μακρό ταξίδι επιθεώρησης των περιοχών δικαιοδοσίας του κι έφθασε ως το Δυρράχιο. Εκεί, όπως και προηγουμένως στα Σέρβια, εκπροσώπησε τον αυτοκράτορα στην παράδοση της πόλης στο κράτος της Νικαίας. Στάθηκε, όμως, αδύνατο να εξασφαλίσει τη νομιμοφροσύνη των Αλβανών. Δυνάμεις επαρκείς για να την επιβάλει δεν διέθετε. Ζήτησε αμέσως ενισχύσεις από τη Νίκαια για να εξασφαλίσει τουλάχιστο τη φρούρηση του Δυρραχίου.

   Ενώ το Φεβρ. του 1257 επέστρεφε στη Θεσ/νίκη πληροφορήθηκε την εξέγερση των Αλβανών που υποκινήθηκαν από το δεσπότη της Ηπείρου Μιχαήλ Β΄, ο οποίος μάλιστα ζήτησε και από τους Σέρβους συμμάχους του να τον βοηθήσουν κατά του Θεοδώρου. Οι επαναστάτες έδιωξαν τις αυτοκρατορικές φρουρές από την Αλβανία και εισέβαλαν στη Μακεδονία. Ο Μιχαήλ Λάσκαρις και άλλοι αξιωματικοί μόλις διασώθηκαν. Ο Ακροπολίτης, καταδιωκόμενος από το δεσπότη Μιχαήλ Β΄, κατέφυγε στο φρούριο της Πριλάπου. Από εκεί έκαμε νέα έκκληση στον αυτοκράτορα για ενισχύσεις.

    Ο ικανότατος στρατηγός της Νικαίας και φυγάς στους Τούρκους Μιχαήλ Παλαιολόγος επανήλθε μετανιωμένος. Ο Θεόδωρος Β΄ τον συγχώρησε και -μολονότι ήταν δύσπιστος απέναντί του- τον έστειλε με λίγες δυνάμεις στη Θεσ/νίκη. Σ’ ένα στρατόπεδο κοντά στην Έδεσσα σχεδίασαν με το Μιχαήλ Λάσκαρι την απελευθέρωση της φρουράς της Πριλάπου. Το μόνο πάντως που κατάφεραν ήταν να συντρίψουν μια μονάδα ιππικού και να σκοτώσουν το διοικητή της Θεόδωρο, εξώγαμο γιο του Μιχαήλ Β΄ Αγγέλου-Δούκα (Κομνηνού). Ο Ακροπολίτης παρέμεινε στο φρούριο. Ο Μιχαήλ Β΄ τον πολιόρκησε από παντού. Η φρουρά παραδόθηκε. Ο Ακροπολίτης οδηγήθηκε στην Άρτα. Ο Μιχαήλ έλεγχε πλέον το μεγαλύτερο τμήμα της δυτικής Μακεδονίας.

      Οι αποτυχίες αυτές επιδείνωσαν την κατάσταση της υγείας του Θεοδώρου Β΄ Λάσκαρι. Ο Μιχαήλ Παλαιολόγος ανακλήθηκε και φυλακίστηκε στο Νυμφαίο χωρίς δίκη. Δεν ήταν το μόνο θύμα της οργής του αυτοκράτορα. Αυτό οδήγησε πολλούς αξιωματικούς του να καταφύγουν στο στρατό του Ηπειρώτη δεσπότη. Ο Θεόδωρος στην απόγνωσή του ζήτησε από τον πατριάρχη Αρσένιο ν’ αφορίσει το κράτος της Ηπείρου. Αυτό ευτυχώς αποτράπηκε με την παρέμβαση και του Νικηφόρου Βλεμμύδη.

    Τον Αύγ. του 1258 ο Θεόδωρος Β΄ Λάσκαρις πέθανε και τάφηκε στη μονή Σωσάδων της Μαγνησίας. Άφησε 4 κόρες κι ένα γιο, τον Ιωάννη, μόλις 8 ετών.